ویکیپدیا:کوهنه بنویشتهئون
این صفحۀ دله متنهایی درنه که تاسا گت صفحه دله، بخش هفتگی بنویشته سر دیینه. اینتا ترتیب هم وشون گت صفحه دله بوردن تاریخ جه معلوم وونه:
 قدیمی بنویشتهئون که گت ِصفحه دله دَیینه و اِسا تلمبار بَینه |
|
|---|---|
[دچیین] رابینو.jpg){kind=small}
یاسنت لویی رابینو ابائل قرن بیستوم سرکونسول بریتانئون رشت دله بیه. رابینو مودّت ۱۶ سال شومال ئیران دله زندگی هکرده.وه بررسی ئو تحقیق درباره فرنگ گیلون ئو مازرون دله شروء هکرده. وه کیتاب ولایت دارالمرز گیلان «به مزرونی:ویلایت ساموندار گیلون» ئو بنویشتهئونی در مورد گیلون ئو مازرون بنویشته ئو جوزوهئی در مورد نشریات فارسیزوون بینام صورت جراید ئیران به فارسی مونتشر هکرده. [دچیین] پایین کولا
پایین کولا اتا مَله هسته که ۶کیلومیتری ساری دَره.و از ۳تا مَله به هم دوسته کولا ، وارد و سانخیل تشکیل وانه و اتا از روستائون دهستون کلیجانرستاق ِبخش مرکزی شهرستون ساری هسته. جنوب و جنوب غربی پایین کولا روخنه تجن؛ و جنوب شرقی وه ( با فاصله حدود ۸ کیلومیتر) روستای بالاکولا و شرق وه جنگل سرسبز و زیبا و غرب وه روستائون پرچیکلا(پچیککولا) ، تنگ لته و خان عباسی و در شمال وه روستائون مرمت و خارکش قرار دانه . این روستای زیبا و دیدنی در میون باغستونا و جنگلای طبیعی و پرورشی محصور بیه و دارای آب و هوای لطیف و معتدل هسته. در واقع این روستا و روستائون اطراف وه در ابل کوهپایه ئون شهرستون ساری قرار دانه. اینتا روستا از لیحاظ تاریخی هم خله گپئون دانّه... [دچیین] ورزشورزش به عادی و جسمونی فعالیتونی بئوت بونه که اتا قوانین اساس رو با هدف تفریح و زورآزمایی انجوم بونه. ورزش تعریف به ونه هدف و منظور بستگی دارنه. مثلن شنای کائون که اتا سردپوشننی استخر دله برگوزار بونه اتا جور ورزش به حساب انه. ولی شناهکردن دریای دله یا اتا کچیک و معمولی استخر دله اتا تفریح به حساب انه. اتا خله ورزشی رشته دره و مردم اتا خله زمون و هزینه ره ورزش هارشین یا انجوم هدائن سر خرج کننه. ورزش و ورزش هکردن چن سال طولانی دله از اتا تفریح جا به دیم اتا حرفه و کار در بمو و اتا خله ورزشکار ورزش هکردن جا به پیل برسینه. وه اتا دیگه از ورزش خصوصیات هسه.امروزه زنائون ورزش هم خله مهم بیه. [دچیین] آنتوان چخوف
آنتون پاولوویچ چـِخوف( ۲۹ ژانویه ۱۸۶۰ (میلادی) - ۱۵ ژوئیه ۱۹۰۴) گت ِداستوننویس و نیمایشنومهنویس روس هسته. هرچن چخوف زندگی کوتائی داشته و همین زندگی کوتا همراه با بیماری بییه ولی ویشته از ۷۰۰ اثر ادبی بساته.چخوف ۲۹ ژانویه در هنگام تولد چخوف، هنوز در روسیه، تقویم یولیانی رسمی بییه و طبق اون تقویم ۱۶ ژانویه دله کنارهکته. ۱۸۶۰ (میلادی) شهر تاگانروک دله، در جنوب روسیه، شومال قفقاز، ساحل دریوی آزوف کینار دنیا بیموئه. گتپییر پییریش مِلک کُنت چرتکف ، کَدخِدای اوستان وارنشسکایا بییه.وه بتوونسته آزادی شه و شه خِنِوادهٍ ره بخرینه. ونه پییـِر دوکون میوهفروشی داشته. وه مرد مذهبی خشنی بییه و شه وچون ره کاتک زوئه. روزئون یکشهمبه شه ریکائون ره به زور ورده کلیسا دله و گروه همسرایونی که خادش بسات بییه دله شعر بخوندن. اگه بائوت باشن اِما نخوامبی شعر بخوندیم شیش ره گیته وشون دمبال کارده.و وه در سال ۱۸۷۶ از ترس طلبکارون شه خِنواده همراه مسکو دله دربورده و آنتوان تنئون تاگانروک دله باقی بموندسته تا درس بخونده. وه سالئون پایونی تحصیلات موتوسطهش ره تاگانروک دله به تیاتر شییه و ابّلین نیمایشنومهٔ خادش ره به ایسمبی پییـِـری و بعد کومدی آواز کرگ ِبیدلیل نیّهره بنویشته. وه همین سالئون دله مجلهٔ غیررسمی و دستنویس الکن ره مونتشر کارده که توسط ونه گـَگَئون مسکو دله پخش بییه. ونه گت برار، آلکساندر پاولویچ چخوف سال ۱۸۷۶ دانشگاه مسکو دله بورده رشتهٔ علوم طبیعی دانشکدهٔ ریاضی-فیزیک دله مشغول تحصیل بییه و روزنومهئون طنز مسکو و پتربورگ داستون نیوشته آنتوان هم در ۱۸۷۹ تحصیلات ایبتیدایی ره تموم هکرده و بورده مسکو و رشتهٔ دوکتوری ِدانشگاه مسکو دله مشغول تحصیل بیّه.چخوف نیمهٔ سال ۱۸۸۰ دله شه تحصیلات دانشگائی ره رشتهٔ پزشکی دله دانشگاه مسکو درون شروء هکرده. همین سال دله ابلین مطلب وه چاپ بیه برای همین این سال ره مبدأ تاریخی شروء نویسندگی چخوف دونّه.جخوف ات نامه دله فیودور باتیوشکوفره گانه:«ابلین تیکهٔ ناچیزم در ۱۰ تا ۱۵ بند نشریهٔ «دارگون فلای» دله ماه مارس یا آوریل ۱۸۸۰ میلادی بنویشته بیّه. [دچیین] دماوند
دَماوَند کوهی هسّه که شمال ئیران دله دره که به عنوان گتترین کوه ئیران و گتترین آتشفشون خاورمیونه و گتترین قِلهٔ آتشفشونی خاموش ِآسیا بشناسیبَیِّه .این کوه قسمت مرکزی رشتهکوه البِرز مازرون جنوب دله و بخش لاریجان شهرستون آمل دله قرار داینه.همچنین سد و دشت لار هم اینتا شهرستون دله دره که همینتا کوه کنار هسّه. اینتا قله که از نظر تقسیمات کشوری مازرون دله دره(جِنوب آمِل)، هوای صاف و آفتابی دله از تهرون، ورامین و قم و همینتی کرانهئون مازرون دریا وانه وه ره ره بدییـِن..نزدیکترین شهر به این کوه رینه هسته. کوئ دماوند تاریخ ۱میرمای ۱۵۱۹ تبری دله به عنوان ابلین اثر طبیعی ئیران فهرست آثار میلی ئیران دله ثبت بیّه. اتا آملی ریکا اینتا ر بنویشته [دچیین] عوسمانی
عوسمانی أتا کشور نوم بیه که قدیم دله أمروزی تیرکیا جا ره داشته.بونه بأوتن که اینتا نوم تیرکیا کوهنه نوم بیه.عوثمانی ایمپراتوری خوارس میون ره سر گیته.وشون اتی دوره هم بالکان جزیره مونا شه دس دله داشتهنه.اینتا ایمپراتوری بعد ایکه جهانی اول جنگ دله شهکهست بخرده تجزیه بیه ئو تیرکیا ونه جانشیر بیه. بعد ایکه تورکون ئیران دله کارسر بهمونه بیزانس ایمپراتوری شرق ور ره بیتهنه.وشون أتا خله تورکون ره بعد اینتا کار بأوردنه اونجه تا اونجه سامون ره بهسپرن.بعد ایکه ئیران دله تورکون ضعیف بینه اونجه تورکون عوثمان رهبری جا عوثمانی دولت درس هکردنه. اینتا ایمپراتوری کم کم خله گت بیه ئو بهتونهسه أتا خله شر خوارس میون ئو بالکان ره بیره.اینتا ایمپراتوری ئوروپائی دولتون جا خله جنگ هکرده ئو اول ای جنگون ره بأورده ولی بعدن شهکهست بخرده ئو ئوروپائیون وره بالکان دله در بکردنه.اینتا ایمپراتوری پهشتی بیه که ایسلام بالکان درون پیش بورده. عوثمانی ایمپراتوری بعد ایکه جهانی اول جنگ سر بیته آلمان ئو اوتریش ره مولحق بیه.اینتا کشور بعدن اینتا جنگ دله شکست بخرده ئو مجبور بیه شه خله خاک ره دس جا هده. [دچیین] هژبر
اسداللهخانسلطونباوند، هژبر ئهشناسنّه وه ره؛ از گت سردارون بیه که۱۲۶۶هـ.شـ. سوادکوه دله کنارهکته.وه امیر موید سوادکوهی یه آخرین ریکا بیه. ونه پیر زمون ممدعلیشاء درجه امیرتومانی رئیس قوشون مازرون ره داشته وه همون قشون دله دپیتن(بجنگسّن) ره یاد بیته و همهوره ایلخانی گتنه وه قبل از سنهئ ۱۲۸۹با دوشمنیئونی که با روسیه و بریتانیا نشون هدائه هژبر ایسم بیته. با دِرِست بیّن حکومت ِمرکزی امیرموید کنار بکشیه و هژبر سروان ارتش استرآباد(گرگان) بیّه و خیدمت هکرده. ولی رضاشا که امیر موید جه ترسیه گت مردمون استرآباد ره ونه جا بـَدِه کرده و اونان ،هژّبر ئو سهمالممالک ره ۱۸/خورداد مائ/۱۳۰۳ هیجری خارشیدی کلاک کلباد (اتا مَله بهشهر و بندر گز میون) دله تیروارش(فارسی وانه:تیر باران) هکردنه. [دچیین] ابوسهل کوهیابوسهل بیژن بن رستم کوهی یا ابوسهوهی ریاضیدون و اسارهاشناس سدهٔ دهوم ئیرانی و مازرونی بییه. وه کیتابی درمورد نواقص مسائل ارشمیدس بنویشته و ابّـِلین بار شروء هکرده تا نصف النهار ره پیدا هکنه . ریاضیدون و اسارهشیناس مئروف ئیرانی ( نزدیکای ۴۰۵ )این ریاضیدون دراصل از مردمون تبرستون بییه و زمون شائی عضدالدوله و شرف الدوله بغداد دله دینه. در سنه ۳۷۸ به دستور شرف الدوله رصدخِنِهئی بغداد دله دِرِست هکرده و ونه دله شروء به اساره بدییـِن هکرده . جوونی دله از شاگردون ابوحامد صاغانی بییه . ونه بمردن زمون ره چهکوتدونون ۴۰۵ یا اتکم بعد ازوه دونّه.... [دچیین] ضیاءپورجلیل ضیاءپور (۵ اردیبهشت۱۲۹۹–۳۰ آذر۱۳۷۸) نقاش ،اوستاء ِدانشگاه ، پژوهشگر و نویسنده ئیرانی هسته که ونجه به عونوان «پییر نقاشی مودرن ئیران» یاد وانه. وه سِوا از اون که نقاشی پیشرو و پرچمدار نهضت نوگرایی بییه، فعالیتای پژوهشی گوستردهئی ره هم زمینه مردماشناسی، بررسی و شناخت زوون ، فرنگ عامه، پوشاک و نقشای زینتی مناطق گوناگون ئیران داشته که نتایج اینان به عونوان کتاب مرجع این رشته از علوم هم الان دانشگاهئون دله استفاده وانه. ضیاءپور در طول فعالیت هنری و فرنگی خادش ۸۵ سوخنرانی، ارائه بیش از ۷۰ مقاله فرنگی و هنری، بنویشتن ۲۸ جلد کتاب در زمینهئون پوشاک ئیرانیان، هنر، تاریخ و همینتی خلق نزدیک به ۴۰ اثر نقاشی و دِتا موجستمه بساته. وه از پایه گذارون "انجمن هنری جنگی تِلا" بییه. [دچیین] بابل
بابل اتا قدیمی شهر هسته مازرون دله که ونه ونه قدیمی نوم مامطیر بیه. گننه که مامطیر در اصل ماه+میترا هسته که نشون دنه میترائیسم ایسلام پیش ، مازرون دله رایج بیه. چون که اینتا شهر مازرون تجاری مرکز ره تبدیل بییه و ونه مردمون ویشتر تاجر بینه ونه نوم ره بیشتنه بارفروش . پهلوی اول گدر ونه نوم ره بابل رود وسه بیشتنه بابل. اینتا شهر بعد از ساری گتترین و پر جمعیتترین شهر مازرون هسته. [دچیین] ساری
ساری گتترین و پر جمعیتترین شهر مازندرون هسته. وه مازرون اوستان ره نیشتگاء (مرکز) هسته و ۲۶۰۰۰۰ نفر جمیت دانّه. شهر ساری شومال شرقی جه به فاصله حدود ۲۰ کیلومتر به نکا رسنه شومال جه هم به فاصلیه ۲۱ کیلومتر به مازرون دریا ورخانه و شومال غربی جه هم به جویبار و لاریم رسنه و ونه جنوب غربی هم به فاصلیه ۲۲ کیلومتر به قائمشهر و ونه غرب هم بابل به فاصله تقریبی ۳۰ درنه و جنوب سمت جه هم به فاصله ۴۱ کیلومتر به سلیمان تنگه ومحدود وانه. [دچیین] تبرستون
تبرستون به سرزمینی بائوته بیه میون کوهون البرز و مازرون دریا که ونه سامون غرب سو جه تا آمل یا طوالش شهرستان گیلون دله ، شرق سو جه ویشته وقتا تا گنبد کاووس شهرستان یا شهرون تورکمن، از شومال سو تا مازرون دریا و از جنوب فرق کارده ولی ویشته قزوین و ورامین شهرستان و سمنون و...رسیه. اینتا سرزمین ایسم از مردمونی به ایسم تپورون بیته بیّه و کم کم به نوم الآنش بدل بیه نوم اینتا سرزمین فارسی باستون دله تپورستان(سرزمین تپورون) بییه اما پس از حمله عربئون به ایران تلفوظ عربی وسّه به طبرستان تغیر نوم هدائه. [دچیین] شاء عباس
شاء عباس معروفترین شاء زمون صفویون هسته. وه شاء ممد خدابنده ِوچه و پنجومین شاء از سلسله صفویون هسته که به ایران به مودّت ویشته از ۴۲ سال شائئ هاکرده. شاء عباس هیجده سالگی قزوین ره بَییته و خادش ره ایران شاء بخوندسته. وه برای اینکه خیالش از عوثمانی راحت بائه، قرارداد صولح با اون کشور دَوسته و غرب کشور ره به وشون واگذار هاکرده. بعدأ به اصلاح امور داخلی و فرو هنیشتن شورش ولایات موختلف کشور مشغول بیّه. وه ازبکون ره شکست هدائه و وارد جنگ با عوثمانی بیّه. وه سه نوبت با عوثمانی دَپیته و هر سه بار پیروز بیّه. همینتی دِ بار به گرجستون حمله هاکرده و وه ره غارت هاکرده. از آخرین لشکرکشیای وه بَنشنه به فتح قندهار و آزادسازی جزایر و بنادر خلیج فارس از دست پرتغال ایسم بَوردن. زمون شاء عباس درآمد نقدی و غیر نقدی کشور بالا بورده و همینتی تجارت با کشورون خارجی زیاد بیّه. وه خله از نقاط کشور ره آباد هاکرده و بنائون زیادی بساته که هنوز بعضی از اونان پابرجانه. وه مازرون ره استقلال جه دربییارده و تموم سلسلهئون تبرستون ره نابود هاکرده که مهمترین وشون عبارت بینه از پادوسبانون و مرعشیون که اتا غرب و اتا شرق مازرون نیشبینه. با این کار شاءعباس اول دیگه هیچ وقت مازرونیئون نتونسنه شه کشور ره مستقل هاکنن و شه سر چاره ره هاکنن. [دچیین] احمد شاملو
احمد شاملو (بزائهی ۲۱ آذر، ۱۳۰۴ تهران دله؛ ۱۲ دسامبر ۱۹۲۵، خنهٔ شمارهٔ ۱۳۴ خیابان صفیعلیشاه - بمردهی ۲ مرداد ۱۳۷۹؛ ۲۴ ژوئیه ۲۰۰۰ فردیس کرج دله) شاعر، نویسنده، فرهنگنویس، ادیب، مترجم ایرانی و از اعضای کانون نویسندهئون ایران بییه. ونه قبر امامزاده طاهر کرج دله هسته. تخلص او در شعر الف. بامداد بود. شهرت اصلی شاملو به خاطر شعرای وه هسته که شامل اشعار نو و بعضی قالبئون قدیمی مثل قصیده و ترانهئون عامیانههسته. شاملو تحت تأثیر نیما یوشیج، به شعر نیمایی رو بییارده، اما اولین بار وسّه شعر دله «تا شکوفهٔ سرخ اتا جِمه» که سال ۱۳۲۹ با اسم «اسپه شعر غفران» منتشر بیّه وزن ره ول هاکرده و بهصورت پیشرو سبک نویی ره شعر معاصر فارسی دله گسترش هدائه. از این سبک به اسپه شعر یا شعر منثور یا شعر شاملویی یاد هاکردنه. [دچیین] ایران ِپرچم.jpg)
ایران ِپرچم ، از دوره ناصرالدین شاه قاجار سه رنگ و دارای رنگئون سبز، اسپه، و سرخ هسه. نشون فعلی موجود پرچم نشون جوموری ایسلامی نوم دارنه که شرح و تفسیر رسمی اون در اصل ۱۸ قانون اساسی بيیموئه. اما بطور خلاصه اینتا نشون بیانگر واژهٔ عربی «الله» و شعار اسلامی «لا اله الا الله» به زوون عربی،هسه که روی اسپه رنگ پرچم قرار بيته . همچنین ۲۲ «اللهاکبر» به رنگ اسپه و به نشونه پیروزی انقلاب در روز ۲۲ بهمن، حاشیه پایین رنگ سبز و حاشیه بالای رنگ سرخ بنویشته بيّه. [دچیین] نوروز
نوروز، اتا از قیمیترین جشنئون بموندسته دوران باستون جه هسته. خاستگاه نوروز ایران باستون جه رسنه و هنتا مردم مناطق مختلف فلات ایران نوروز ره جشن گرنه. زمون برگوزاری نوروز، شروع فصل بهار هسته. نوروز ایران و افغانستون دله شروع سال نو محسوب وانه و بعضی دیگر از کشورون تعطیل رسمی هسته. بنا به پیشنهاد جوموری آذربایجون، مجمع عمومی سازمان ملل نشست ۴ اسفند ۱۳۸۸ (۲۳ فوریه ۲۰۱۰) ۲۱ مارس ره بهعنوان روز جهونی عید نوروز، با ریشهٔ ایرانی بهرسمیت بشناسینه و وه ره شه تقویم دله جا هدانه. متن تصویب بَیی دله مجمع عمومی سازمان ملل دله، نوروز، جشنی با ریشه ایرانی که قدمتی بیش از ۳ هزار سال دانّه و امروزه بیش از ۳۰۰ میلیون نفر وه ره جشن گیرنه توصیف بَیییه. پیش از این تاریخ ۸ مهر ۱۳۸۸ خورشیدی، نوروز توسط سازمان علمی و فرهنگی سازمان ملل متحد، به عنوان میراث غیر ملموس جهونی، به ثبت جهونی برسیبییه. ۷ فروردین ۱۳۸۹ اولین دورهٔ جشن جهونی نوروز تهران دله برگزار بیّه و این شهر به عنوان «دبیرخنهٔ نوروز» بشناسییه بیّه. [دچیین] آمل جنگ
آمل جنگ، واقعه سال ۱۴۸۹ تبری تقویم آمل که منابع رسمی نظام جوموری ایسلامی و رسانهئون دلهئی دله، با عونوان حماسه مردمون آمل یا حماسه ایسلامی مردمون آمل، از وه یاد بیّه و منابع بعضی گروهئون اپوزیسیون جوموری ایسلامی به اختصار قیوم آمل ونجه اسم بوردنه، به موبارزه موسلحونه حدود ۱۰۰ نفر از گروئی مارکسیست-لنینیست-مائوئیست به ایسم اتحادیه کمونیستئون ایران (سربدارون) علیه نظام جوموری ایسلامی ایران شهر و جنگلئون اطراف آمل دله اشاره دانه. این موبارزه بعداز ساعتئون دپیتن آخرسری تاریخ ۶میرما با تمرکز قوائ نیروئون سپاه پاسدارون، پولیس و بسیجیون با سرکوبی قیوم تموم بیّه. منابع جوموری ایسلامی ادّعا کانّه که نیروئون مردمون این درگیریئون ره خونثا هکردنه و یَتـّا گتِ نقش داشتنه، ولی سربدارون گاتنه، خله مردمون جه اینتا قیوم دله وشون جه کایری بکردنه و حکومت سرکوبی وسّه خله نیروئون مسلح جه سود بَورده. [دچیین] غزوه بدر
غزوه بدر یا بدر الکبری اولین گت ِجنگ محمد گادِر بییه که میون مسلمونا و اهل مکه درهایته که ۱۷ رمضون سال دوم پس از هجرت شهر بدر دله اتفاق دکته. پیروزی مسلمونا این جنگ دله نفوذ مکه ره تا حد زیادی کم هاکرده و جایگاه سیاسی مسلمونا ره مدینه دله قویتر هاکرده. از زمون هجرت مسلمونا به مدینه، بقای اقتصادی وشون به حمله به کاروونئون مکه وابسته بییه. وقتی خَوِر حرکت کاروون ثروتمند ابوسفیان مکه جه، به محمد برسییه، قریب به ۳۰۰نفر از مسلمونا حمله به وشون وسّه آماده بَینه و این میون، سپاه مکه شامل ۱۰۰۰سرباز وشون مقابله وسّه آماده هاکرد بییه، با وجود برتری تعدادی مکیون، مسلمونا برنده بَینه و خله مکیون جه بکوشته و اسیر بَینه. قورآن دله این پیروزی جه به عنوان اتفاقی الهی یاد بَیییه. [دچیین] کهکشون.jpg)
کهکشون جائون خله گت و با حد و سامونی موشخص هستنه که اسارهئون، بقایای شبه اسارهئون، تاریک ماده، گاز و گرد غبارای بین اسارهیی جه که نیروی گرانشی جه همدیگه دور جمع بَینه، تشکیل پیدا هاکردنه. خوردترین کهکشون عرضی مساوی با چن صد سال نوری، شامل حدود ۱۰۰۰۰۰ میلیارد اساره هستنه. گتترین کهکشونا تا ۳ میلیون سال نوری عرض دارنه و شامل بیش از ۱۰۰۰ میلیارد اساره هستنه. تاریک ماده اخترشناسی و کیهونشناسی دله، مادهیی فرضی هسته که چون شه جه نور (امواج الکترومغناطیسی) گسیل یا بازتاب نکانده، نَوانه وه ره موستقیمأ بَدیین اما از اثرات گرانشی موجود به روی اجسام مرئی، مثل اسارهئون و کهکشونا، بَنشنه بفهمستن که وه وجود دانّه. درک و تجسم تاریک ماده آسون نییه اما دانش اسارهشناسی دله حائز اهمیت هسته. [دچیین] صادق هدایت
صادق هدایت (متولد ۲۸بهمن ۱۲۸۱ تهران، بمردهی ۱۹فروردین ۱۳۳۰ پاریس دله)، نویسنده، مترجم و روشنفکر ایرانی هسته. هدایت پیشگامون داستاننویسی نوین و روشنفکرون ایران جه بییه. بهترین اثر رمان وه بوف کور هسته که وه ره مشهورترین و درخشونترین اثر ادبیات داستانی معاصر ایران دونّه. هرچند شهرت عام هدایت نویسندگی هسته، آثاری از گت ِنویسندگون ره هم ترجمه هاکرده. حجم آثار و مقالات بنویشتهبیی دربارهی بنوشتهئون، نوع زندگی و خادکشی صادق هدایت بیونگر تأثیر ژرف وه بر جریان روشنفکری ایران هسته. صادق هدایت ۱۹ فروردین سال ۱۳۳۰ پاریس دله خادکشی هاکرده. ونه قبر گورستون پرلاشز پاریس دله دره. [دچیین] کهکشونکهکشونها جائون خله گت و با حد و سامونی موشخص هستنه که اسارهئون، بقایای شبه اسارهئون، تاریک ماده و گاز و گرد غبارای بین اسارهیی جه که نیروی گرانشی جه همدیگه دور جمع بَینه، تشکیل پیدا هاکردنه. خوردترین کهکشون عرض برابر با چن صد سال نوریئه، شامل حدود ۱۰۰۰۰۰ میلیارد اساره هستنه. گتترین کهکشونا تا ۳ میلیون سال نوری عرض دارنه و شامل ویشتر از ۱۰۰۰ میلیارد اساره هستنه. تاریک ماده اخترشناسی و کیهونشناسی دله، مادهیی فرضی هسته که چون شه جه نور (امواج الکترومغناطیسی) گسیل یا بازتاب نکانده، نَوانه وه ره موستقیمأ بَدیین اما از اثرات گرانشی موجود به روی اجسام مرئی، مثل اسارهئون و کهکشونها، بَنشنه بفهمستن که وه وجود دانّه. درک و تجسم تاریک ماده آسون نییه اما دانش اسارهشناسی دله حائز اهمیت هسته. [دچیین] فرانسیوم
فرانسیُم (به فرانسوی: Francium) با اسمئون قدیمی کا-سزیم و یا اکتینیم K،عنصری شیمیایی با نماد Fr و عدد اتمی ۸۷ هسته که گروه IA (فلزون قلیایی) و دوره هفتوم دله قرار بیته. این عنصر، اتا الکترون ظرفیتی دانّه و میون همه عناصر جدول تناوبی، کمترین الکترونگاتیو ره دانّه. دمای ذوب و جوش فرانسیم به ترتیب ۲۷ و ۶۷۷ درجه سانتیگراد هسنه، و ونه شعاع اتمی ۲۷۰ پیکومتر وانه. مارگوریت پری، فرانسیم ره سال ۱۹۳۹ فرانسه دله کشف هاکرده، به همین دلیل این عنصر فرانسیم اسم بیته. این عنصر آخرین عنصر کشف بَیی هسته که طبیعت دله به طور آزاد وجود داشته و پس از استاتین کمیابترین عنصر بشناسی بَیییه. فرانسیم بیرون از آزمایشگاه، به طور خله ناچیزی سنگ معدن اورانیوم و توریوم دله پیدا وانه، جایی که ایزوتوپ ۲۲۳ وه به طور پیاپی تشکیل و متلاشی وانه. تخمین بزونه که حدود ۳۰ گرم فرانسیم پوسته زمین دله وجود دانّه. سایر ایزوتوپئون فرانسیم به طور مصنوعی و آزمایشگاه دله بساته بینه. بیشترین مقداری که اسا فرانسیم جه به طور مصنوعی ایجاد بَیییه، ات خوشه ۱۰٬۰۰۰ اتمی بییه که از طریق ابر اتمی سرد و دانشگاه استونی بروک دله و سال ۱۹۹۷ بساته بیّه. فرانسیم پس از فروپاشیین به استاتین، رادیوم و رادون تبدیل وانه. [دچیین] سیو کرکس
سیو کرکس، پرندهای جدید خانواده کرکسئون بر جدید جه هسته که ونه جاء جنوبشرقی موتحده ایالات جا، تا مرکز شیلی و اروگوئه جنوبیآمریکا قاره دله هسته. با وجود گونهئون موشترک و مختلف این کرکس، پراکندگی این نوع از نوع بوقلمونی کرکسآمریکایی کمتر هسته. با وجود اسم و ظاهر مشابه با سیو دال این گونه، گونهای متفاوت با اونتا کرکس ئه. در حالی که کرکسئون بر قدیم جز خانوادهٔ جولئون قرار گیتنه ولی گونهئون آمریکایی کرکسئون بر جدید محسوب وانّه. این کرکس، تنها کرکس باقی بموندسته از کرکسئون بر جدید خانوادهٔ genus Coragyps جه هستنه. این پرنده ساکن مناطق نسبتأ باز و جنگلئون پراکندههسته. ونه بالئون ِگتی حدود ۱٫۵ متر وانه که به عنوان اتا کرکس، یتّا پچیک پرنده حساب وانه. این پرنده سیو پر دانّه ولی ونه سر و گردن پر ندانّه و کل سر هسته. ونه سر و گردن رنگ خاکستری و سیو هسته و ونه منقار پچیک و قلابیجور هسته. سیو کرکس جونوری لاشخار هسته و ونه غذا حیوونای لاشه هسته ولی حیوونای تیم و وچون ره خارنه. مناطقی که جمعیت آدما زیاد بائه، این حیوونا آشغال ره هم خارنه. این حیوونا با استفاده شه چـِش و یا با تعقیب دیگه کرکسئون بر جدید جه، اتا لاش سر رسنّه. این پرنده به خاطر نداشتن سیرینکس فقط بتونده صدایی مثل خِرخِر و خِشخِش شه جه دربییاره. این پرنده شه تیم ره غار، دار یا صافبنه سر ینّه و معمولاً هر سال دِتا وچه کانده که با وردگاردنیین غذا شه دستگاه گوارش جه وچه ره غذا دنه. [دچیین] آنا آخماتووا
'آنّا آخماتووا (۱۸۸۹ - ۱۹۶۶ میلادی) با اصلی نوم ِآنّا آندرییوا گارینکو شاعر و نویسنده روسی بییه. وه اتا از بنیونگوذارون مکتب شعری آکمهئیسم(اوجگرایی) هسته. ونه مردی نیکولای گومیلیف شاعر و ونه مار ِلِف گومیلیف (نویسنده و مردِمشناس) بینه. ونه شعرای موضوع ره گوذر زمون، خاطرات و یادبودون بگذشته، سرنوشت زنای هنرمند و دشواریا و تلخیای زندگی و بنویشتن استالینیسم سایه بِن، سازنّه. وه شه زندگی میون استالین جا خله کَلکَل هاکرده و ونه سه شَر بَیبییه. هینسه مجبور بیه شه دیّن جا ره پشت هم تغییر هاده. ونه پییر اتا تاتاری بییه ولی وه اوکراین دله دنیا بموئه. وه ویشتر مسکو دله زندگی کارده و ات مدت هم تاشکند دیییه. [دچیین] کیوس گوران
کیوس گوران (بزائه ۷ خرداد ۱۳۱۷ هجری خورشیدی برابر با ۲۸ می ۱۹۳۸ میلادی اوریم ِسوادکوه، مازرون دله) یَتّا مازرونی شاعر، خووننده، نویسنده و روزنومهنویس هسته. وه شعر انتقادی و اجتماعی مازرونی امه عصر دله ره بساته. کیوس اتا خانوادهی دله دنیا بمو که ونه پییر میرزداش بییه و مخالفون حکومت پهلوی جه بییه که اون گادر مازرون دله دَیینه و ونه وچگی دوره، ونه پییر به عنوان سیاسی زندونی بییه. وه پس از بگذرونیین تحصیلات ابتدایی، راهنمایی و دبیرستون مازرون دله جه راه دکته و بورده تهران و بیتن مدرک پزشکی وسّه تبریز دله امتحان هدائه که مردود اعلام بیّه. اَی ونه درس دمباله هدائن جلو ره بیتنه و بائوتنه که تا ۱۰سال ننشنه که ایران دله درس بخونده. همینسه هولند راه ره پیش هایته ولی پس از مدتی اعلام بیّه که وزارت علوم مدرک دانشگاه هولندی ره هم قبول نکانده. کیوس گوران هم به ایران وردگردسته. کار مطبوعاتی ره با اقتصادی روزنومهٔ بورس، تهران دله شروع هاکرده و اَی روزنومهٔ تهران جورنال، که روزنومهٔ اینگیلیسیزوون موسسهٔ اطلاعات بییه، دله کار هاییته. پس از مدتی مأمور سانسور ِخورون پهلوی زمون، منتشر بیّن ونه بنویشتهئون جلو ره گیته، وه ات گادر مجبور بَیییه ترک تحصیل هاکنه و ونه کار باعث بیّه که به جنوب کشور بوره. وه اسا به زوونئون مازرونی و فارسی شعر گانه و تا اسا سهتا آلبوم با اسمئون «مازرون»، «مازرون۲» و «چل سال عاشقی» منتشر هاکرده. کیوس گوران همراه شعر بائوتن، همکاری مطبوعاتی ره جدیتر با نشریات محلی تبرستون دمباله دنه و سرمقالهئون بعضی هفتهنومهئون ره نویسنه. وه بیماری گوش-مغزی بَئیته و همینسه غول بیّه و اسا لبخوونی جه بقیه جا ارتباط دانّه. |
