الکترا (اوریپید)

الکترا (اوریپید)

Ἠλέκτρα (یونانی)

اتا یونانی کِلا، که ونه سر الکترا و اورستس عکس بکشی هسته که شه پییر قَورِ سر موری کنّه.

کلّی اطلاعات

نویسنده	اوریپید
زوون	یونان باستانی زوون
ادبی ژانر	تراژدی‌های یونان
کاراکترون	الکترا اورستس پولادس کلوتایمنسترا
اقتباس	الکترا (فیلم ۱۹۶۲) Electra Electra in the Underworld

اوریپیدِ الکترا (یونانی جه: Ἠλέκτρα) اتا تراژدی هسته که احتمالاً ۴۱۳ پیش از میلاد، بنویشته بیّه. این نمایش آتروس خانواده‌یِ افسانه‌یِ اتا نسخه هسته که اوریپید همون داستانی که آیسخولوسِ اورستیا و سوفوکلسِ الکترا دله بیارد بی‌یه ره بیته و ونه مهمِ بخشون ره دِباره کار هاکرده. البته اوریپید و سوفوکلسِ نمایشون تاریخی ترتیب هنتا مشخص نی‌یه. اوریپیدِ تراژدی دله، تکون‌دننه و ناراحت‌کننده عناصر ره داشته که ونه تماشاگرون (و خوننده‌ئون) ره وادار کانّه که تراژیک «قهرمانی» ماهیت، جنسیتی رفتارِ مناسب فرضیه‌ئون و هم انسانی شخصیتون و هم خدائونِ اخلاق ره زیر سؤال بَوِرِن.

زمینه

نمایش شروع نیه په، چن سال پیش‌ته، تروا جنگِ اول، یونانی فرمونده آگاممنون، میکنای شاه، شه دِتِر ایفیژنیا ره قربونی هاکرده تا آرتمیس (اتا خدا) ره راقاضی هاکنه. ونه این قربونی یونانی سپاه ره تن بمو که تروا وری بورن، ولی ونه زنا کلیتمنسترا ونجه خله کینه و نفرت پٮدا هاکرده. وه آگاممنون جه دِتا وچه دیگه هم داشته که اورستس و الکترا بینه. آگاممنون ده سال پئی‌ته تروا جنگ جه پیروز وردگرسته و کلیتمنسترا - این نسخه و بعضی دیگه نسخه‌ئون دله، آیگیستوس کومک جه - وه ره حموم دله بکوشته. اورستس ره برسنینه تبعید و الکترا شه مار و آیگیستوس - آرگوس تازه حاکم - دست‌بن، کاخ دله بمونسته.

آسنی

نٮمایش اتا فقیر کشاورز پیش‌گپ جه شروع وونه که دره گانه وه الکترایِ شی هسته. وقتی الکترا شی‌هکردنِ سن جه برسی‌یه، آیگیستوس ترسی‌یه که اتا اشرافی شی جه وچونی بیاره که بتونن آگاممنون بکوشتنِ انتقام ره ونجه بَیرن. همین وسّه وه و کلیتمنسترا، الکترا ره این فقیر میکناییِ خنه راهی هاکردنه که ونجه خار رفتار کرده، ونه سلطنتی ریشه ره احترام یشته و ونه کیجا بی‌ین احترام ره هم داشته. الکترا شه پی‌یر بکوشتن ره موری کنه و شه جایگاه جه غم خرنه، در حالی که شه مردی ره خنه‌یِ کار دله کومک کنه و چشمه جه ئو یارنه.

آگاممنون بکوشتن په، اورستس ره فوکیس شهر برسنینه، که اونجه شاهِ ریکا پیلادس جه رفخ بیّه. إسا گت بیّه په، اورستس پیلادس جه وردگرسته آرگوس وری و شه خاخِر، الکترا، خَوِر ره گیرنه و شه پی‌یر آگاممنون بکوشتن انتقام ره چتی بَیره وسه، فکر کنه. وشون اتا فقیر کیمه-خنه ره بدینه که الکترا و کشاورز سِره بی‌یه. اورستس شه شونه الکترا ور گانه اتا پیغوم ونه برار جه دارنه و شه کی هسته ره پنهون کنه؛ حتی اون گدر که بفهمسته الکترا چنده ونجه وفادار هسته و آگاممنون انتقام وسّه چتی آماده هسته، واقعیت ره نارنه. الکترا، شه پییری خانواده‌یِ کلفت ره برسنی‌یه و وه اورستس ره بشناسی‌یه چون ونه سُوال سر ره زخم نشونه دی‌یه.

خِشحالی جه دِباره هئی بینه و برار و خاخِر نقشه بکشینه که چتی آیگیستوس و کلیتمنسترا هر دِ ره بکوشنن. پیر خدمتکار باته آیگیستوس إسا صحرا دله ونه اسبون چراگاه دله دره و قربونی و جشن آماده کنه. اورستس و پیلادس، بوردنه آیگیستوس پیش. الکترا پیر خدمتکار ره برسنی‌یه که کلیتمنسترا ره باوه دِ روز دیگه اتا ریکا زِنه - که دِرو بی‌یه - چون دونسته این خَوِر کلیتمنسترا ره ونه سِره وری یارنه. اتا پیغوم‌رسون بامو و توضیح هادا که اورستس چتی قربونی هکردن گدر آیگیستوس ره بکوشته. اورستس و پیلادس لاشه ره بئیته بیارده و الکترا لاشه سر هرستا و اتا نخشی گپ بزو. اون توم که اورستس دی‌یه کلیتمنسترا اسب پشت درنه نزدیکی، ونه بکوشتن وسّه شک دکته. الکترا شه برار ره شرمنده هاکرده و وه خنه دله پنهون بیّه که انتظار کشنه. مار و دِتِر گپ زونه - هر دِ یتی‌دیگه ره تهمت زونه - تا کلیتمنسترا ره دعوت هاکردنه خنه دله که الکترا ره ونه (دِرو) تازه چلیک وسّه کومک هاکنه. الکترا کومک جه، اورستس شه مار ره شمشیر جه بکوشته.

دِ تایی خنه جه بریم در بامونه، غم و پشیمونی جه پر بینه. ماتم بکشی‌ین گدر، کلیتمنسترایِ خدا بیّه برارون، کاستور و پولوکس، پیدا بینه. وشون الکترا و اورستس ره گتنه که وشونِ مار عادلانه جزا بیته ولی مار ره بکوشتن هنتا ننگین کار بی‌یه و وشون ره راهنمایی هاکردنه که چتی شه روح ره پاک هاکنن.

منابع

• انگلیسی ویکی‌پدیا
• ائوروپیدس. عبدالله کوثری ترجمه.