پرش به محتوا

خار بی‌ین

ویکی‌پدیا، آزادِ دانشنومه، جه
أمه زٮوون أتا قدیمی مثال دره که: «آدم دٮل خِش بوئه، خِنه کِلی‌پشت بوئه.»

خار بی‌ین یا خار-خار دیّن (انگلیسی جه: Well-being) همون چیزی هسته که نهایتاً اتا آدمِ وسّه خار بوئه. وه ره «رفاه» یا «زندگیِ کیفیت» هم بنشنه باتن. خله آدمونِ فردی و إجتٮماعی تلاش، همین هدف جه انجام وونه.

«ذهنی خار بی‌ین» یعنن که آدم شه زندگی جه چه احساسی دارنه و شه زندگی ره چتی إندا-ور-إندا کنده. اتی «عینی خار بی‌ین» هم دره که یعنن دیگرون چتی ونه زندگی ره وینّه؛ مَثِل، ونه درآمد، بهداشت و امنیتِ سطح ره چنده نمره دِنّه. «فردی خار بی‌ین» هم دره که اتا خاصِ آدم سر انگوس إلنه و ونه زندگیِ کیفیت ره إشنه و اینتا ره «جمعی خار بی‌ین» دیم-به-دیم إلنه که اتا گروهِ زندگیِ کیفیت ره إشنه. چن‌جور دیگه هم خار بی‌ین تعریف دارمی؛ جسمی ، روانی ، عاطفی ، اجتماعی و اقتصادی واری.

«خار بی‌ینِ تئوری» ات‌سری نظریه خَوِری گنه که ونه هدف هسته که خار بی‌ینِ اساسی ویژگی ره شناسایی هاکنه. هدونیسم (پوچ‌گرایی) فلسفه دله استدلال وونه که «لذت» بَوِردِن و «رنج/درد» نکشی‌ین تنها عامل هسته. دِلوسه تئوری (که روانشناسی دله دره)، گنه که بخاستیونِ جه رضایت داشتن تنها عامل هسته. دیگه نظریات هم هرکمین اتی چی گنّه؛ احساسات ، حواس، رضایت از زندگی ، موفقیت ، معنا پیدا هاکردن، آدمونِ روابط و سلامتی واری.

خله علوم و رشته‌ئون دله خار بی‌ین سر تحقیق کنّه. روانشناسی دله، عواملی و شرایطی که آدمِ بتترین عملکرد ره باعث بوو،ِ دمبال چرخه‌تو گیرنه. فلسفه دله، خانه ویشته دونن که خار بی‌ین ِماهیت و پایه چچی هسته و ونه نقش ره آدمونِ رفتار و هاکردی سر دَر بَوِرِن. اٮقتٮصاد ، جامعه‌شناسی ، مردم‌شناسی ، پزشکی ، آموزش ، سیاست و دین هم هرکمین ات‌جور خار بی‌ین موضوع ره دمبال کنّه. هزارون سال هسته که فلاسفه خار بی‌ین موضوع سر گپ زونه ولی تجربی علوم دله فقط قرن بیستم ِدومین نیمه جه اینتا موضوع مطرح بیّه.

وجه تسمیه

[دچی‌ین]

«خار بی‌ین» همون چیزی ره گمبی که نهایتاً ات نفر وسّه مفید بوئه یا وه ره خِش بئه. وه اتا معیار دسوری هسته که میّن کنده ات نفر آدمِ زندگی چنده خار هسته.[۱] اگه ونه معنی ره تنک‌ته هاکنیم، اینتا اصطلاح خانه سٮراق هاده که دشتِ مثبت و منفی اتفاقونی که زندگی دله پیش هکته ره سبک-سنگین هاکنی، ونه کیفیت چتی بی‌یه؟ «خار بی‌ین» البته ویشته مثبتون سر انگوس إلنه و اینان ره إشاره دارنه.[۲] خار بی‌ینِ تعریف وسّه اختلاف وجود دارنه و هر رشته و فرهنگی وه ره اتی معنی کنده. بعضی این تعریف‌ها درنه که اتا کلیدی عنصر سر تمرکز دارنه (خوشبختی دسوری)؛ ولی أی اتی تعریف درنه که چندین پارامتر ره دخیل دونّه (جسمی و روانی سلامتی، خار احساسات، زندگی دله مشغولیت داشتن و... واری) بعضی تعریف هم درنه که دکّل مادیات ره مهم‌ته دونّه (درآمد، ایمنی و سلامت دسوری)[۳] ویشته این اصطلاح ره آدمون وسّه بکار یارنه ولی أپار حیواناتِ خار بی‌ین ره هم تعریف هکردنه.[۴]

اگه خار بی‌ین ره اتا شخصی ارزش بدونیم، وه غیرشخصی ارزشون یا ساده‌نئی ارزش جه تضاد دانه. اتا چی که غیرشخصی ارزش دارنه، اگه دنیای وسّه خار بوئه و بتونه جهون ره بتتر هاکنه، ولی اتا شخص وسّه خار نووشه، وه ره ننشنه «خار بی‌ین» نوم هدا چون اینتا کلمه ره زمونی کار زمبی که اتا شخص وسّه خار-خِشی هاکنه.[۵] خله توم، پیش إنه که شخصی و غیرشخصی ارزش‌ها هئی جه مخالفت دارنه. خله توم ات نفر منافع، دیگری وسّه ضرر حٮساب إنه. اینتی بخائی هارشی، غیرشخصی ارزشون ره تومبی شخصی ارزشون ِجمع‌هاکرد بدونیم.[۶]

خار بی‌ین ره معمولاً اتا ذاتی یا نهایی ارزش دونّه؛ که یعنن به خودی-خود خار هسته و خارج هر چی بوو، وه ره چک نییرنه. ونه متضاد، ابزاری ارزشون هستنه که فقط اون توم خار هستنه که شخص ره اتا خارِ چی جه برسنن (پول واری).[۷] خار بی‌ین، علایده برین، اخلاق، مذهب و زیبایی‌شناسی ِارزشون جه هم فرق-فصل دارنه. مثلاً، شاید اتا خیریه ره پول هادی، اخلاقاً خار بوئه، ولی دلیل نوونه که وه باعث بوو ته حکماً خار بی‌ین احساس داری و فی‌المثل گَنِس بوئی، ته ره نخاری یارنه.[۸]

بعضی کلمات هم درنه، زندگی کیفیت، خارِ زندگی، رفاه، شخصی خار-خِشی و فردی سود واری، که اینان ره هم بعضی گدر خار بی‌ینِ عوض بکار یارنه.[۹] هم‌اینان دسوری، لذت، زندگی جه رضایت داشتن و خوشبختی هم تونّه خار بی‌ین معنی ره هادن؛ اگرچه وشونِ معنایی بار شاید ات‌که فرق داره و فلسفه یا روان‌شناسی دله وشونِ تکنیکی معنا ره متفاوت در نظر گیرنه.[۱۰]

خار بی‌ین، هم سطح فردی و هم إجتٮماعی، اتا خله مهمِ أرمون و هدف هسته.[۱۱]

انواع

[دچی‌ین]

خار بی‌ین معیار ره بنشنه این بی‌یشتن که وه ره چتی قایده بیری، کنه خار بی‌ین خَوِر بوئه، زندگیِ کجه سر تأثیر إلنه و… بعضی محققون فقط اینانِ اتا حوزه سر تمرکز کنّه و بعضی دیئر چند نوعِ رابطه ره بررسی کنّه.[۱۲]

سابجکتیو و آبجکتیو

[دچی‌ین]

سابجکتیو (ذهنی) خار بی‌ین، إشنه که مردمِ احساس شه زندگیِ خَوِر چتی هسته. اینتا تعریف دله هم عاطفی و هم شناختی جزء ونه بررسی بوون. اگه اون نفر ات‌خله شه دِلِوسِ تجربه داشته و فقط ات‌ذره نخش تجربه ونه وسه پیش بمو بوئه، گنّه ونه عاطفی خار بی‌ین (affective well-being) بالا دره. زمونی هم که ات نفر باوّه که شه زندگی ره مثبت دونده و ونه جهونی سنجش هم اینتی بوئه که دنیا خار-خار دَر پیش شونه، گنّه که ونه شناختی خار بی‌ین (cognitive well-being) بالا دره. [۱۳]

ذهنی خار بی‌ین ره بنشنه اتا پرسش‌نومه جه قایده/إندا بیتن و اگه ات‌نفر شه تجربیات جه، پرسش‌نومه ره پر هاکنه، وونه هارشین که شخص چنده سابجکتیو خار بی‌ین دارنه. إسا بعضی گدر این پرسش‌نومه‌یِ سؤالات ره مستقیم خَوِر گیرنه که شه زندگی جه چتی احساس دارنی؛ بعضی گدر هم ترکیبی سؤالات جه خَوِر گیرنه که مثبت و منفی احساسات ره سٮوا-سٮوا دَر وَرنه و جواب ره تجزیه-تحلیل کنّه.[۱۴]

آبجکتیو (عینی) خار بی‌ین، شامل عینی فاکتور و پارامترونی وونه که اتا شخصِ زندگی خار-خار پیش شونه یا نا؟ برخلاف سابجکتیو خار بی‌ین، اینجه فاکتورها تونّه اتا خارجی نما و دید جه ارزیابی بوون. این نمره تونده شخصی، إجتٮماعی، إقتٮصادی، سلامتی، آموزشِ سطح، درآمد، سره-زندگیِ وضع، آزادِ وقت داشتن و امنیت داشتن سر جه بدست بئه. [۱۵]

عینی خار بی‌ینِ اتا امتیاز این هسته که دیگه شخصِ سوگیری، یا ونه شخصی و فرهنگی تعصبات باعث نوونه نتیجه‌گیری دله خطا دکفه.[۱۶] ولی محققون ونه سر هم‌نظر نینه که عینی خار بی‌ین ره واقعاً بنشنه «خار بی‌ین» تعریف هاکردن یا نا؟ چون بعضی‌شون گنّه که «خار بی‌ین» اتا ذهنی مفهوم هسته و نتومبی آمار-ارقام جه میّن هاکنیم که شخص چتی زندگی کنده. ونه عینی وضعیت تونده کومِک هاکنه بتتر ونه شرایط ره دَر بَوِریم ولی صرفاً آمار تعیین نکنده که وه شه زندگی ره خار وینده یا نا.[۱۷]

بعضی تحقیقات فقط ذهنی یا فقط عینی ره إشنّه؛ ولی بعضی دیگر هم درنه که وشونِ ترکیب جه نظر دارنه یا حتا این دِ جور ارزیابیِ فرق-فصل ره مطالعه کنّه. مثلاً، بعضی آدمون درنه که وشون مالی و سر-سامون وضعیت خله خراب هسته و آه در بساط ندارنه ولی وشونِ ذهنی خار بی‌ینِ نمره به‌جور (بالا) دره.[۱۸]

فردی و جمعی خار بی‌ین

[دچی‌ین]

فردِ خار بی‌ین ره هارشی‌ین اتا شخص خاصِ زندگیِ کیفیت ره قایده گیرنه و وه ره ویشته روان‌شناسی و بعضی فلسفه مکتبون دله إستٮفاده کنّه. ونه برعکس جمعی خار بی‌ین هسته که اتا گروه یا جامعه‌یِ زندگیِ کیفیت ره إشنه و وه ره إقتٮصادی ، إجتٮماعی ، زیست‌محیطی و فرهنگی مطالعات دله کار زنّه که جامعه‌یِ نیازون ره بتتر بشناسن.[۱۹]

بعضی محققون گنّه که جمعی خار بی‌ین ره تومبی آدمونِ فردی خار بی‌ینِ مجموع بشماریم؛ ولی اتی درنه که این نظر ره قبول ندارنه و گنّه این دِتا تعریفِ رابطه پیچیده‌ته هسته. معمولاً این دِتا تعریف هئی جه پشتی کنّه. مثلاً فردی خار بی‌ین که بالا دووشه، شخص راحت‌ته تونده شه جامعه ره کومِک هاکنه و اتا خارِ جامعه هم تونده شه اعضا ره خِشحال‌ته داره. با این‌چنین، وشون دِتایِ رابطه أنده سر-راست هم نی‌یه و بعضی گِدر تضاد منافع ایجاد وونه، یعنن جامعه و شخصِ خار بی‌ین هئی جه مخالف وونّه.[۲۰]

اتی تعریف هم درنه که جمعی خار بی‌ینِ تعریف دسوری هستنه و اتا خاصِ گروه ره إشنّه و جمعیت‌شناسی دله کاربرد دارنه. مثلاً، وچونِ خار بی‌ین که وشون سلامت ، آموزش ، امنیت، مادیات و إجتٮماعی توسعه و… ره بررسی کنده. یا چنتا دیگر مثال جه زنان، سالمندان، دانشجویان و کارمندان ِخار بی‌ین دسوری هسته.[۲۱]

دیگه انواع

[دچی‌ین]

انواع مختلف دیئر هم تعریف وونّه که زندگیِ اتا چی ره شه معیار درنظر یارنه. جسمانی خار بی‌ین دره که ناخِشی و مریضی نداشتن یا سالم تن داشتن ره خار بی‌ینِ معنی گیرنه. اینتا تعریف دله بهداشت و فردِ إجتٮماعی توانایی ره ملایظه هاکردنه.[۲۲]

فیزولوجیکی خار بی‌ین ره همون روان بهداشت دونّه که ات‌جور ذهنی حالت هسته که فرد، شه درون تعادل داره.[lower-alpha ۱] این تعریف هرکی روانی اختلالات نداره و جایی که تنگ-تیر دکته شه ذهنِ تعادل ره حفظ هاکنه، ره شامل بونه.[۲۴] اینتا نوع خار بی‌ین خله فکری، معنوی و عاطفی خار بی‌ین جه ارتباط دارنه. فکری خار بی‌ین یعنن آدم توانایی که ونه عملکری شناختِ صفات هستنه - تفکر انتقادی, حل مسئله و کنجکاوی دسوری - ره دارا بوشه.[۲۵]معنوی خار بی‌ین یا روحی خار بی‌ین هم زمونی معنی دِنه که فرد شه زندگی وسه معنا داره و شه وسه درونی صلح, اطمینان و هویت بشناسه.[۲۶] عاطفی خار بی‌ین هم درکِ ظرفیت و خودتنظیمی هیجانی و مثبتِ روحیه داشتن و اینان چیزها ره شامل وونه.[۲۷][lower-alpha ۲]

هیدونیکِ خار بی‌ین ات‌جور دیگه تعریف هسته که گنه آدمونِ خار بی‌ین اینتی میّن وونه که وشون زندگی پر بوئه از لذت‌بخش و دِلِوس تجربه و رنج هم دنی بوئه. خوش روانی ِخار بی‌ین هم نوعی شخصی بخاستی هسته که فرد شه تلاش دارنه تا تعالی پیدا هاکنه و شه ظرفیتِ حدود جه برسه.[۲۹] إجتٮماعی خار بی‌ین مربوط به این وونه که ونه ارتباط دیگر آدمون جه چنده کیفیت و کمیت دارنه؛ من‌جمله این که آدمونِ محیط دله چتی رفتار کنده و چنده إجتٮماعی حمایت دارنه.[۳۰] إقتٮصادی خار بی‌ین هم فردِ مال-منال وضع جه إرتٮباط پٮدا کنده؛ منابع و مهارتونی که شه درآمد إندا دارنه یا شغلی فرصتون و ثبات مالی دسوری.[۳۱] مالی، فرهنگی، سیاسی و محیط زیستی خار بی‌ین هم تعریف بیینه و دیگه انواعی هستنه که بشمارست وونّه.[۳۲]

خار بی‌ین نظریه‌ئون

[دچی‌ین]

خار بی‌ین نظریه‌ئون ، هدف‌شون این هسته که اساسی ویژگی‌ئون یا مؤلفه‌ئونی که بهزیستیِ انواع ره بدست یارنه ره شناسایی هاکنن. این نظریه‌ئون، بر بهزیستیِ درونیِ ذاتِ سر متمرکز هستنه، نا بریم‌وَری علل یا قراردادی شاخصون که وه ره إندا گیرنه جه؛ پول و پزشکی واری که توننه بریم‌وَری عامل بوئن و خار بموندستن ره کؤمک هاکنن، ولی شه خار بی‌ین مؤلفه نینه.[۳۳] اتا سنتی روش دره که این نظریه‌ئون ره رَسِد کنده و اینان دسته دله رج کنده: لذت‌گرایی، آرزو نظریه، و عینی دلوستون. این طبقه‌بندی، گِردِ نظریه‌ها ره پوشش نَدنه و دسته‌بندی‌های دیگه هم درنه ولی بتترین شیوه هسته که إشناسمبی.[۳۴]

لذت‌گرایی

[دچی‌ین]
Photo of a bust of bearded man
اپیکور (۳۴۱–۲۷۰ پیش از میلاد) اتا میانه‌رو لذت‌گرایی ره طرح هاکرده و توصیه کرده که خار بی‌ین ره اتا آرومِ ذهنی حالت واری، میانه‌روی جه، پرورش هادین.[۳۵]

لذت‌گرایی که خار بی‌ین ره شه هدف دونده ره «تدبیری لذت‌گرایی» هم نوم دِنّه. ونه په‌روون معتقد هستنه که لذت و رنج، خار بی‌ین یا نیّنِ تنها عاملون هستنه.[lower-alpha ۳] این نظریه گنه که چتی اتا نفرِ زندگی خار-خار پیش شونه، کاملاً بستگی دارنه که زندگی هاکردن چه حسی دارنه، که وه شه لذتون ره اعتدال داره و أنده افراط نکنه که رنج بساجن. این نظر جه، اتا نفر که مکرراً شادی و سرمستی ره تجربه کانده، خار بی‌ین هدف جه برسی‌یه؛ درحالی‌که اتا نفر که دائماً درد و رنج کشنه، ونه عُمر تباه هسته.[۳۷] اتا إشش، لذت و رنج ره بدنی احساسات دونده؛ خار خِراکی بخردن واری، یا لینگِ بشکستن واری. ولی لذت‌گرائون، معمولاً وه ره گت‌ته‌ته إشنّه و لذت و رنج ره اینتی تعریف کانّه این دِتا کلمه هرچی خار احساس و نخش حس هاده هستنه. این درک جه، فکریِ لذت که اتا کتاب بخوندستن جه وَرنی یا رنجی که اتا مردی بمردن جه ویمبی هم شامل وونّه.[۳۸] کمّی لذت‌گراییِ دله، هر لذت و رنجِ ارزش بستگی دارنه که ونه شدت و مدتِ چنده بکشه.[۳۹][lower-alpha ۴]کیفی لذت‌گرایی هم دره که اتا جایگزین دیدگاه هسته که إستٮدلال کانده که بعضی لذت‌ها، ذاتاً بعضی دیگه جه بتتر هستنه.[۴۱]

اتا لذت‌گرایی ره نقد این هسته که قبول دارنه که بعضی لذت‌ها ارزش دارنه، ولی این موضوع ره همه‌شون خَوِری رد کانده. این نقد گنه که بعضی لذت‌ها هیچ ارزشی نَدارنه و ممکنه حتی اتا نفر وسّه مضر بائن، سادیستی لذتون واری که شکنجه هاکردن جه بعضی آدمون بدست یارنه.[۴۲] اتا دیگه ایراد، این سوال ره مطرح کانده که آیا لذت، تنها چیزی هسته که آدمون وسّه باارزش هسته، و به چیزونی مثلِ فضیلت، موفقیت، دوستی و ارضایِ آرزوها، اشاره کانده.[۴۳] اتا نقضِ مثال لذت‌گرایی وسه، که فیلسوف رابرت نوزیک (۱۹۳۸–۲۰۰۲) طرح هاکرده، اتا ماشین تجربه ره تصور کانده که اتا زندگیِ داشته که پر از لذت ره شبیه‌سازی کرده، که لذت‌گرایی دیدگاه جه، ایده‌آل وانه. نوزیک گته زندگی این شبیه‌سازیِ مجازی دله، اصالت ندارنه و إستٮدلال کانده که صرفِ لذت، به خودیِ خود، تنها ارزش ِمنبع نی‌یه.[۴۴]

آرزو نظریه‌ئون

[دچی‌ین]

اتا آرزو نظریه دره که گنه آدم شه آرزوئون جه برسه، تنها راهی هسته که خار وضع داره. این یعنی که افراد وقتی خار-خار حال دارنه که چیزی که خاستنه جه برسی بوئن.[۴۵] آرزو ره این تعریف دله ذهنی بخاستی‌ئون خَوِر گنّه که ات‌چی یا ات‌حالت وَری تمایل دارنه، معروف بیّن آرزو، یا خاچی بخردن آرزو واری. آرزوها، شرایطی ره پیش یارنه که یا برآورده وانّه یا نا.[۴۶][lower-alpha ۵] آرزو نظریه و لذت‌گرایی بعضی جائون خله هِئی ره مونّه چون مردم، لذت ره آرزو کانّه و شه آرزو جه برسی‌ین معمولاً لذت‌بخش هسته. ولی آرزویِ تئورسین‌ها گنّه که مردم ممکن هسته غیر از لذت‌ها ره هم آرزو هاکنن و آدمونِ بخاستیِ تنوع ره اینجه مهم دونّه. همین‌سه این نظریه په، آدمونِ خار بی‌ین تونده وشون دِلِوس جه تعیین بوو و آدم تا آدم وسّه فرق دارنه.[۴۸]

آرزو نظریه‌یِ منتقدون، باور دارنه که مردم بعضی گدر، چیزونی ره آرزو کانّه که وشون وسّه ضرر هسته.[۴۹] اتا وچه‌یِ آرزو واری که فقط خانه شیرنی و چیپس بخره ولی این بخر-دمیز تونده ونه سلامت وسّه مشکلات پیش بیاره و ونه خار بی‌ین ره بلندمدت نقض هاکنه. همینسه بعضی اصلاح‌بئیِ نسخه‌ئون این نظریه جه درنه که إستٮدلال کانّه که فقط آرزوی که آگاهی سر جه بوئه حٮساب هسته و آرزوهایی که فرد ونه نخارِ عواقب ره در نظر نَیته یا درک نَکرده، قاعده جه مستثنا هستنه.[۵۰] اتا ایرادِ دیگه، بر این عقیده هسته که آرزو جه برسی‌ین، فقط به معنایِ مشتق، خار هسته. این إشش گنه که اتا نفر، چیزی ره آرزو کانده چون باور دارنه که ون‌سه خار هسته، یعنن ارزش خِدی آرزو درون دره؛ نا آرزویِ ارضا درون.[۵۱]

عینی دِلِوست نظریه‌ئون

[دچی‌ین]

عینی دِلِوست نظریه‌ئون گنه که اتا آدِمِ خار بی‌ین، چند عامل جه بستگی دارنه. این عاملون، توننه ذهنی مؤلفه‌ئون بوئن؛ لذت و آرزویِ ارضا واری. ولی عینی عاملون ره هم شامل وونه که آدمِ خار بی‌ین ره ویشته کنده، فارغ از اینکه فرد، ذاتاً وشون ره اهمیت دنه یا نا. عینی دِلِوست نظریه‌پردازون خله چی ره شه لیست دله إلنه که سلامتی، رفاقت، موفقیت، دانش و شه‌اختیار داشتن و... دسوری ونه دله درنه.[۵۲] بعضی نسخه‌ها گنّه که لیستِ هر عنصر، به خودیِ خود ارزشمند هسته، درحالی‌که بعضی دیگه معتقد هستنه که وشون هِدی-هِدی ره تکمیل کانّه و فقط وقتی خار بی‌ین ره ترویج دنه که ترکیب بئی بوئن.[۵۳]

اینتا نظریه‌یِ نقد دله ادعا کانّه که وشون ات‌خله چی ره شه دلوستِ لیست دله بی‌یشتنه که دکّل ارتباطی ندارنه و همین‌سه اتا گجگجی‌کَر و نامفهوم تعریف بساتنه.[۵۴] اتا ایرادِ دیگه، عینیتِ پیشنهادیِ نظریه‌ئون ره چالش کشنه و إستٮدلال کانده که خار بی‌ین ذاتاً اتا ذهنی پدیده هسته و دکّل نوسته عینی چی‌ئون ره ونه دله راه هدائن. وشون مثال یارنه که شاید ات‌نفر مالی و جسمی وضعیت خله نخار بوئه ولی شه دِل‌دله شاد بوئه و شه ره خار دونه.[۵۵]

دیگه نظریه‌ها

[دچی‌ین]

اتا دسته‌بندی دره که نظریه‌ئون ره رج‌وَندی کنده و وشون ره ذهنی، عینی و ترکیبی گروهون دله دسته‌بندی کنده. ذهنی نظریه‌ئون گنّه مهم هسته آدم دل دله چچی دره ولی عینی نظریه‌ئون گنّه ونه سلامت، بهداشت، مالی وضع، إجتٮماعی جایگاه و... مهم هستنه. اتی گروه هم وشون دِتا ره ترکیب کنّه.[۵۶][lower-alpha ۶]

بعضی دیگه نظریه‌ها ره دِ گروه دله جا دِنّه که یک‌گرا و کثرت‌گرا هستنه. یک‌گرائون معتقد هستنه که اتا چیِ واحد تونده خار بی‌ینِ عامل بوئه ولی کثرت‌گرائون گنّه تونده آدم-تا-آدم ونه عوامل فرق هاکنه. مثلاً، عینی دِلِوست نظریه‌ئونِ دیدگاه کثرت‌گرا هستنه، درحالی‌که لذت‌گرایی و آرزو، یک‌گرا هستنه.[۵۸]

Photo of a marble bust of a bearded man
خِشبختی‌خاهی یونان باستان فلسفه جه ریشه دارنه و ارسطو (۳۸۴–۳۲۲ پیش از میلاد) ونه اصلی‌ترین هوادارون جه هسته.[۵۹]

کمال‌خاهی اتا نظریه هسته که گنه آدم شه طبیعی کمال جه برسه، خار وونه.[lower-alpha ۷] این نظریه گنه که خوب زندگی هاکردن وسّه، فرد ونه انسانِ طبیعی ویژگیون؛ عقلانیت، دانش، سلامتی و کرامت واری، ره تمرین هاکنه و اینان سر مسلط بوو. به‌عنوانِ اتا عینی دیدگاه، کمال‌گرایی ادعا کانده که این چیزهای ارزش بستگی نَدارنه که فرد چتی فکر کانده.[۶۱] خشبختی‌خاهی، اتا ونه واری دیدگاه هسته که ادعا کانده آدمون ذاتاً پؤتانسیل‌هایی دارنه که تونّه بالفعل هاکنن. این دیدگاه، تأکید دارنه که آدم زمونی خار وضع دارنه که شه ذاتی توانایی ره شکوفا هاکرد بوئه. این حالت اتا زندگیِ سبک ره ونه که پرشور بوئه و فرد، فضیلتون ره تمرین هاکنه و شه هدایت وسّه تصمیم بیره که عملی عقلانیت جه تکیه هاکنه.[۶۲]

اتا ارزشون جه برسی‌ین نظریه دره که آرزویِ نظریه ره مونه ولی ات‌که ونه دایره گت‌ته وونه و باورها، احساسات و دیگرونِ قضاوت ره هم درنظر گیرنه.[۶۳]

ویشته نظریه‌ها فرض کانّه که خار بی‌ینِ تعریف، یکسان ونه همه وسّه صدق هاکنه. متغیّرگرایی نظریه هم دره که این فرض ره رد کانده و إستٮدلال کانده که خار بی‌ین جه بنشنه مختلف مفاهیم درهکشی‌ین که مختلف آدمون وسّه کاربرد دارنه. متغیّرگراییِ اتا شکل، ادعا کانده که خار بی‌ینِ ماهیت وچون وسّه و گت آدمونِ وسّه فرق دارنه. همین‌جور، بعضی خار بی‌ین نظریه‌ئون گونه‌ئون وسّه هستنه و پیشنهاد دنه که هر جاندار وسّه خار ات‌چی معنی کنده و مثلاً آدم و غیرانسان میون فرق کنده خار چچی بوئه.[۶۴]

یادداشت

[دچی‌ین]
  1. ↑ این تعریف ره ات‌که رد-بدل کنّه و «ذهنی خار بی‌ین» وسّه هم بکار یارنه.[۲۳]
  2. ↑ عاطفی خار بی‌ینِ تعریف وسّه محققون خله هئی جا اختلاف نظر دارنه.[۲۸]
  3. ↑ به‌عنوانِ اتا اصطلاحِ فنی، «لذت‌گرایی» اتا جایگاهِ فلسفیِ بحث‌برانگیز ولی محترم ره توصیف کانده. این اصطلاح، با معنیِ منفی‌تری که لذتگرایی کِتاری زوون دله إشناسمبی که اتا سبکِ زندگیِ خودخواهانه ره گنه که ارضایِ کوتاه‌مدت ره جویا وانه، تضاد دارنه.[۳۶]
  4. ↑ برای کمی کردنِ مقدارِ لذتِ موجود در اتا تجربه، بعضی گدر از اصطلاحِ «هِدون» استفاده وانه.[۴۰]
  5. ↑ این نظریه اتا نوع دیگه هم دارنه که گنه شاید اون آدم شه دکّل خَوِر نداره که چچی آرزو ونه سینه دره و آرزو ونه ناخِدآگاه دله بوئه. بعضی دیگه هم أی درنه که گنّه دکّل مهم نی‌یه که واقعاً آرزو جه برسی بوئه یا نا؛ اینتا مهم هسته که فرد احساس هاکنه شه آرزو جه برسی‌یه.[۴۷]
  6. ↑ اتا فرق-فصل دیگه دره که بعضی نظریه‌ئون ره جوهری (که بررسی کنده چچی کنه‌وسه خاره) و تبیینی (که فکر کنده چه فلون‌چی وشون‌سه خاره) رج دله دسته‌بندی کنده.[۵۷]
  7. ↑ نظریه‌هایی که این هدف ره ترویج دنه، بعضی گدر «نظریه‌هایِ تحققِ طبیعت» هم نوم گیرنه.[۶۰]

منابع

[دچی‌ین]
  • انگلیسی ویکی‌پدیا
  1. ↑
  2. ↑
  3. ↑
  4. ↑
  5. ↑ (Campbell 2015، ص. 403)
  6. ↑
  7. ↑
  8. ↑
  9. ↑
  10. ↑
  11. ↑
  12. ↑
  13. ↑
  14. ↑
  15. ↑
  16. ↑ (Boelhouwer و Noll 2023، ص. 4784)
  17. ↑
  18. ↑
  19. ↑
  20. ↑
  21. ↑
  22. ↑
  23. ↑ (Rodman و Fry 2009، ص. 10)
  24. ↑
  25. ↑ (Tavanti 2023، ص. 444)
  26. ↑
  27. ↑
  28. ↑ (Park و دیگران 2023، صص. 11–14)
  29. ↑
  30. ↑
  31. ↑
  32. ↑
  33. ↑
  34. ↑
  35. ↑
  36. ↑ (Weijers، § 1a. Folk Hedonism)
  37. ↑
  38. ↑
  39. ↑
  40. ↑ (Bradley 2015a، ص. 16)
  41. ↑
  42. ↑
  43. ↑
  44. ↑
  45. ↑
  46. ↑ (Bradley 2015a، صص. 34–35)
  47. ↑ (Bradley 2015a، صص. 34–35, 46)
  48. ↑
  49. ↑
  50. ↑
  51. ↑ (Crisp 2021، § 4.2 Desire Theories)
  52. ↑
  53. ↑ (Hooker 2015، صص. 29–30)
  54. ↑
  55. ↑
  56. ↑
  57. ↑ (Magnusson و Krepski 2023، ص. 25)
  58. ↑
  59. ↑ (Besser-Jones 2015، صص. 187–188)
  60. ↑ (Waterman 2025، صص. 201–202)
  61. ↑
  62. ↑ (Besser-Jones 2015، صص. 187–189)
  63. ↑ (Tiberius و Haybron 2022، ص. 606)
  64. ↑