روسیه انقلاب
| |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ۱۹۱۷ روسیه انقلاب و ۱۹۱۷-۱۹۲۳ انقلابون دمبال‌سر جه | |||||||
 | |||||||
| |||||||
| جنگ‌کَرون | |||||||
| بلشویک حزب
پتروگراد شورای نظامی-انقلابی کمیته |
موقت دولت | ||||||
| فرمونده | |||||||
| ولادیمیر لنین | الکساندر کرنسکی | ||||||
کد ره دچی‌ین - دچی‌ین  | |||||||
اکتبر انقلاب (روسی جه: Октя́брьская револю́ция) که وه ره بلشویک انقلاب یا نوامبر انقلاب هم گننه،[۱] اتا قیام بی‌یه که ۷ نوامبر ۱۹۱۷ (روسی تقویم دله ۲۵ اکتبر) جه پتروگراد (اسا سن پترزبورگ) دله شروع بیّه. این انقلاب، ۱۹۱۷ سالِ دکتی، روسیه‌یِ انقلابِ دومین مرحله بی‌یه که ولادیمیر لنین و لئون تروتسکی وه ره رهبری هکردنه[۱] و الکساندر کرنسکی موقت دولت ره له بِدا.[۲] بلشویکون، اتا نظامی برنامه دشنینه و پتروگرادِ کلیدی بنائون (منجمله زمستونی کاخ) ره بَئیتنه و اتا سوسیالیستی دولت لنین ِرهبری جه تشکیل هدانه.[۳] این انقلاب، روسیه دله‌یی جنگ ره شروع هاکرده و نهایتاً شوروی اتحادیه ره بساته.[۳]
زمینه
[دچی‌ین]اکتبر انقلابِ ریشه، فوریه انقلاب (۱۹۱۷ مارس) دله دره که تزار نیکلای دوم ره سرنگون هاکرد بی‌یه و اتا لیبرال و موقت دولت إسقاط حکومت سر إستا بی‌یه ولی این دولت، دِ تا گتِ مشکل داشته:
- جهونی جنگ اول دله روسیه هنتا در جنگسته. جنگ دله میلیونها سرباز و منابع نابود بینه و مردم خله زحمت کشینه.[۱]
- زمین ره روسیه دله دهقانون میون ناعادلانه رَسِد هاکرد بینه و شهرون دله نون و کالا کم بی‌یه و ضعیف‌ترها وشنایی کشینه. دولت، نتونسته این مشکلات ره حل هاکنه.[۱]
این شرایط، بلشویکون (لنین حزب) ره قوی هاکرده. بلشویکونِ شعار «صلح، زمین و نون» بی‌یه و وعده دانه که جنگ ره سر کانّه، زمین ره دهقانون میون تقسیم کانّه و کارگرون ره قدرت دنّه.[۳]
انقلاب دکتی
[دچی‌ین]اکتبر ۱۹۱۷ دله، بلشویکون، نظامی-انقلابی کمیته (به رهبری تروتسکی) ره پتروگراد شورا دله تشکیل هدانه.[۳] ۶ نوامبر (۲۴ اکتبر روسی تقویم جه)، دولت تلاش هاکرده که بلشویک روزنومه‌ئون ره توقیف هاکنه ولی بلشویکون ضدحمله هاکردنه.[۳] ۷ نوامبر (۲۵ اکتبر)، بلشویکِ نیرو (سرخ گارد و انقلابی ملوانون) چندسرِ استراتژیک جائون ره بَیتنه و همون شو زمستونی کاخ (موقت دولتِ مقر) ره دچکلستنه و بئیتنه.[۳] کرنسکی، شهر جه فرار هاکرده.[۲]
همون شو، دومین سراسری شورای کنگره تشکیل بیه و بلشویکون، قدرت ره شه میس دله بَیتنه.[۳] این کنگره، صلح فرمان ره هدا که ات‌دقستی روسیه جنگ جه کنار بکشی‌یه و زمین فرمان ره هدا که مصادره شروع بووشه و اشرافِ زمین ره بیرن و هادن فقیرون ره.[۲] اتا نو دولت بساتنه که ونه نوم ره مردمِ کمیسرونِ شورا گتنه و ونه رهبری ره لنین داشته.[۲]
میراث
[دچی‌ین]اکتبر انقلاب په، اتا کولاب و موج واری دنیا دله راه دکته و خله چپگرا جنبشون حکومت‌بخاه بینه.[۲] ولی فوراً روسیه دله، اتا دله‌یی جنگ (۱۹۱۸-۱۹۲۲) شروع بیه و بلشویک «سرخ»ون و سلطنت‌طلب و لیبرال «اسپه»ئون جنگ دکتنه. بلشویکون این جنگ دله پیروز بَینه و ۱۹۲۲ سال دله، شوروی سوسیالیستی جمهوریون اتحادیه (شوروی) ره تأسیس هاکردنه.[۳] شوروی دوران دله، ۷ نوامبر ره اتا ملی تعطیل (اکتبر انقلابِ روز) دونستنه و وه ره جشن گیتنه.[۳]