فرانسه انقلاب
| ||||
| ||||
| محلی نوم | (fr) Révolution française  | |||
|---|---|---|---|---|
| نوع | historical event (en)  انقلاب (fa) | |||
| توم | ۱۴ ژوئیه ۱۷۸۹ - ۹ نوامبر ۱۷۹۹ | |||
| تقویم روز | ۵ مه ۱۷۸۹ | |||
| جایی که دره | فرانسه | |||
| کشور | فرانسه | |||
| حاضرین | ||||
| کرنولوجی | ||||
| ۱۴ ژوئیه ۱۷۸۹ | یورش به باستیل (fa) | |||
| کشتار سپتامبر (fa) | ||||
| لویی شانزدهم اعدام | ||||
| ترمیدور (fa) | ||||
| Coup of 18 Fructidor (en) | ||||
| Coup of 30 Prairial Year VII (en) | ||||
| کودتای ۱۸ برومر (fa) | ||||
| شاملِ | ||||
فرانسه گتِ انقلاب اتسری سیاسی و إجتىماعی رِمبِش بییه که ۱۷۸۹ تا ۱۷۹۹ میلادی دله إتىفاق دکته و تاریخِ اتا مهمِ دکتیئون جه هسته که نا فقط فرانسه، بلکه دنیا ره هم تغییر هادا.
زمینه
[دچیین]پیش از انقلاب، فرانسه جامعه سه بخش داشته: روحانیون، أشراف و عادی مردم. عادی مردم که خله ویشتر بینه، سنگین مالیات دانه ولی هیچ قدرتی ناشتنه. در حالی که أشراف و روحانیون مالیات ندانه. همین وسّه مردم خله ناراقاضی بینه.
لویی شونزهم و ونه زنا، ماری آنتوانت، ورسای کاخ دله خله خرج کاردنه. مردم نون ناشتنه و وشنا بینه ولی شاه و ونه دربار بیخیال بینه. همین وسّه مردم جه کینه و نفرت ویشته بیّه.
آمریکای انقلاب هم تأثیر بییشته - فرانسه مردم دیدنه که آزادی و برابری ممکن هسته.
انقلابِ شروع
[دچیین]۱۷۸۹ میلادی دله، شاه مجلس ره تعطیل هاکرده تا مالیات مشکل ره حل هاکنه. ولی عادی مردم نمایندگون راقاضی نئینه و شه سىوا مِیلِس - ملی مجلس - بساتنه.
۱۴ جولای ۱۷۸۹ میلادی، مردم هرستانه و باستیل زندون ره رقد بدانه. این روز، انقلابِ نشونه بیّه و إسا هم فرانسه ملی روز هسته.
دمبالته، «انسان و شهروند حقوق اعلامیه» بنویشته بیّه که «آزادی، برابری، براری» ره شه اصلی اصول دسوری اعلام هاکرده.
ترور دوره
[دچیین]۱۷۹۳ تا ۱۷۹۴ میلادی دله، روبسپیر رهبری جه «وحشت دوره» شروع بیّه. این دوره دله خله آدمون - که وشون میون خله بیگناهون هم دئینه - گردن بزه بینه. لوئی شونزدهم و ماری آنتوانت ره هم همین دوره دله بکوشتنه.
آخرسر روبسپیر شه هم قربانی بیّه و ترور دوره سر بیّه.
ناپلئون بامو په
[دچیین]انقلاب بیه په، فرانسه بیثبات بییه. این بیثباتی دله ناپلئون بناپارت، اتا جوون نظامی، قدرت بیته. وه اول کنسول بیّه و ۱۸۰۴ میلادی شه خد ره امپراتور اعلام هاکرده.
ناپلئون فرانسه ره قوی هاکرده و اروپایِ خله جائون ره بیته. ولی آخرسر واترلو جنگ دله شکست بخرده و تبعید بیّه.
انقلابِ میراث
[دچیین]فرانسه انقلاب، دنیایِ خله جائون دله تنکترو بیّه:
- آزادی و برابری ایدهئون ره ویشتهته هاکرده
- دیگه کشورون انقلابون سر تأثیر بییشته
- کلیسا و شاهون قد ره کمته هاکرده
- مدرن دموکراسی وسّه بنه بساته
این انقلاب نشون هادا که مردم توننه شه سرنوشت ره شه تعیین هاکنن.
منابع
[دچیین]- آلبر سوبول. «انقلاب فرانسه»، دو جلدی. ۱۳۷۹.