ارایی

ارایی یا هرایی مازرون موسیقی دله اتا لحن هسته که ترکمونون موسیقی جه بهیت بیه و گدارون وه ره شه لحن دربیاردنه و مازرونِ شرقی مزقون جه پشو بزونه. ونه ساز ویشته د تار هسته.

استارآباد هرایی

گرگان وَری، هرایی ره اتا مخصوص شیوه مازرونی زوون جه خوندنّه که ترکمونی و خراسونی هرایی جه فرق کنده. هراییِ ریتم آزاد هسته و 4 نوع بخوندست وونه: دوبنده، کِتاه، بلند، و هِکِشی. استارآبادی هرایی ره د بیتی شعرون جه خونش کنّه و هر مصراع وسّه ات‌که صَوِر بجا ایارنه و فاصله جه خوندنّه. وشونِ کشش و تحریر ویشته «أمان آی أمان إی جان…» سر هسته که شعرِ چارچوب دله دنینه و پسوند-پیشوندی شعرِ کَش إضافه وونّه. هرایی دله کله‌کش واری نی‌یه که کلمات ره تک‌سری بخوندن و میّن نوو چچی گنّه و دکِّل کلمات ره بجا ایارنه.

مازرون هرایی

مازرون دله، هرای یا إرای موسیقی ره گدارون بیاردنه و وشونِ رپرتوار دله دره. وشونِ ریتم هم آزاد هسته و شور دستگاه بخوندست وونه و مازرونِ شرق کاربرد دارنه..