یونان باستان ادبیات
یونان باستان ادبیات دنیایِ ادبیاتِ مهمترین و تأثیرگذارترین ریشهئون جه هسته. حدود ۲۸۰۰ سال پیش جه شروع بیّه و هنتا أمروز دنیایِ ادبیات، فلسفه و تئاتر سر تأثیر إلنه.
سوت (حماسه)
[دچیین]یونان باستان ادبیاتِ قدیمیترین و مهمِ بخش وشونِ سوت هسته - أی مخصوصاً هومر دِتا کٮتاب:
- ایلیاد: ایلیاد تروا جنگ خوری هسته که ونه آخری سال دله إتٮفاق دکته. آشیل (آکلیس)، اتا یونانی قهرمان، شه رفخ پاتروکلوس بمردن په خله غِض کنده و تروایی قهرمان هکتور ره کشنه.
- اودیسه: این آسنی دله، اودیسئوس ده سال دریانوردی کنده تا تروا جنگ په، شه سِره وری وردگرده ولی سِره ره پٮدا نکنده. وه خله خطر و ماجرا دله دئییه - سیکلوپ، سیرنها، کیرکه و دیگه موجودون جه.
هسیود اتا دیگه مهم سوتخوون بییه که «تِئوگونی» (خدائون دنیا بموئن خوری) و «کارون و روزون» ره بنویشته. وه اول شاعر هسته که شه نوم ره شه اثر دله بنویشته.
غنایی شعر
[دچیین]
غنایی شعر یونان باستان دله خله شاعرون داشته:
- سافو: وه لِسبوس جزیره جه بییه و یونان باستانِ مشهورترین زن شاعر هسته. وه عشق و احساس خوری بنویشته. افلاطون وه ره «دهمین موز» گته!
- پیندار: وه تِبای آدم بییه و المپیک و دیگه ورزشی کائونِ وسّه سرود بنویشته. وه غنایی شعرِ گت اساتید جه هسته.
- آنآکرئون: وه شراب، عشق و زندگی لذت خوری بنویشته. ونه شعر خله سبک و شاد بییه.
- آلکایوس: وه لِسبوس جه بییه و سیاسی و عاشقانه شعر گته. هوراس ونه سبک ره لاتین دله دمباله هادا.
تئاتر
[دچیین]تراژدی
[دچیین]یونان باستان تئاتر دله سهتا گت نٮمایشنومهنویس تراژدی بنا ره بییشتنه:
- آیسخولوس (۵۲۵-۴۵۶ پیش از میلاد) تراژدیِ پییر حساب وونه. وه اول کسی بییه که دِتا بازیگر صحنه دله بییشته. ونه مهمِ اثر اورستیا سهگانه هسته که آگاممنون، لیباسیون بئارز و اومِنیدِس داستان ره دارنه.
- سوفوکلس (۴۹۶-۴۰۶ پیش از میلاد) وه نٮمایشنومهئون دله سومین بازیگر ره إضافه هاکرده. ونه مهمِ اثرون اودیپوس شاه، اودیپوس کولنوس دله، آنتیگونه و آلکیستیس هستنه. وه ۱۲۳ تا نٮمایشنومه بنویشته ولی فقط ۷تاشون باقی بمونسته.
- اوریپید (۴۸۰-۴۰۶ پیش از میلاد) ونه شخصیتون واقعیته و انسانیته هستنه. وه زنان، بردهئون و فقیرون وسّه همدردی کرده. ونه مهمِ اثرون مِدئا، الکترا، هکوبا، باکخوسی زنان و تروجان زنان هستنه.
کمدی
[دچیین]- آریستوفان (۴۴۶-۳۸۶ پیش از میلاد) یونانی کمدیِ گتترین نٮمایشنومهنویس هسته. ونه نٮمایشنومهئون خله سیاسی و إجتٮماعی طنز دارنّه. آچارنیانها، شهسوارون، ابرون، ززمئون، صلح، مرغون، لیسیستراتا، تسموفوریاییئون، وَگون، مِیلِسی زنان و پلوتوس ونه مهمِ آثار هستنه که حلا درنه.
- مِناندِر (۳۴۲-۲۹۱ پیش از میلاد) جدید کمدیِ مهمِ نٮمایشنومهنویس هسته. آریستوفانِ برعکس، ونه نٮمایشنومهئون سیاسی نییه - بلکه عادی مردم زندگی و عشق خوری هسته.
تاریخنویسی
[دچیین]- هرودوت «تاریخنویسیِ پییر» حٮساب وونه. وه ایران و یونان جنگ خوری بنویشته و خله جائون گردسته و مردم جه گپ بزو.
- توکیدید آتن و اسپارت میون پِلوپونٮزی جنگ خوری بنویشته. وه تاریخ ره خله دقیق و علمی دسوری بنویشته - بدون افسانه و خدائون دخالت.
- گزنفون سوقراطِ شاگرد بییه و هم تاریخنویس و هم فیلسوف بییه. وه «آناباسیس» دله ۱۰٬۰۰۰ یونانی سرباز ره ایران جه یونان وری وَردگاردنییه و شه هاکردی ره یادداشت کرده.
میراث
[دچیین]یونان باستان ادبیات دنیایِ سر خله تأثیر بییشته:
منابع
[دچیین]- انگلیسی ویکیپدیا