زندیون
| ایران زندی | ||||
| ||||
|
راست:پرچم دولتی زندیان[۲] | ||||
.jpg) از کتاب اطلس تاریخی ایران، بهمناسبت جشنهای ۲۵۰۰ ساله شاهنشاهی ایران–ترسیم سازمان نقشهبرداری و مؤسسه جغرافیا–نشر دانشگاه تهران.[۴] | ||||
| پایتخت | شیراز، تهران،[lower-alpha ۲] اصفهون،[lower-alpha ۳] کرمان[lower-alpha ۴] | |||
| زبان(ها) | فارسی (زبان رسمی) | |||
| مذهب | شیعه دوازدهامامی[lower-alpha ۵] | |||
| دولت | پادشاهی | |||
| وکیلالرعایا | ||||
| - ۱۷۵۱ میلادی – ۱۷۷۹ میلادی | کریمخان زند (نخستین) | |||
| - ۱۷۸۹ میلادی – ۱۷۹۴ میلادی | لطفعلیخان زند (واپسین) | |||
| تاریخچه | ||||
| - تأسیس | ۱۷۵۱ میلادی | |||
| - انقراض | ۱۷۹۴ میلادی | |||
زندیه یا زندیون یا سلسلهزند اسم خاندانی پادشائی از طایفه زند هسته. کریم خان زند مؤسس این شائیسلسله متولد شهرستون ملایر هسته و ونه مار ِقبر هنتا روستای پری از توابع ملایر دله بدییه وانه.[۶] که میون فروپاشی افشاریون تا بساته بیّن قاجارون به درازای چل و شیش سال ایران ِسر فرمونروا بینه. این سلسله به سردمداری کریمخان زند از طایفه زند از سال ۱۱۶۳ هجری قمری ایران دله به قدرت برسییه وه فردی مدبر و مهربون بییه. کریمخان شه ره وکیل الرعایا گاته و از لقب (شاء) استفاده نکارده. شیراز ره شه نیشتنگاء(=پایتخت) بییشته. ارگ، بازار، حموم و مسجد وکیل شیراز از کریمخان زند وکیل الرعایا به یادگار بموندسته.
کریمخان زند وکیل الرعایا (۱۱۹۳ – ۱۱۶۳ هـ.ق): از سوابق زندگی خان زند تا سال ۱۱۶۳هـ.ق. که جنگئون خانگی دله بازموندستهئون نادر بیکفایتی وشون ره مملکتداری وسّه آشکار بساتنه و به تبع وه عرصه ره ظهور قدرتئون جدید وسّه آماده هاکرده، خوری در دست دنییه. به دمبال اغتشاشات گسترده و عمومی این ایام خانزند به همراه علی مردونخان بختیاری و ابوالفتحخان بختیاری اتحاد مثلثی تشکیل هدانه و کسی ره از سوی ماری از تبار صفویون بییه ره به نام شاءاسماعیل سوم به شائی بیتنه. ولی چون هیچ اتا از وشون شه ره از دیگری کمتر ندونستنه، ناچار به جنگئون دلهیی روی بییاردنه. آخرسری کریمخان بتونسته پس از شونزده سال موبارزه دایمی بر تمومی شه حریفون از جمله ممدحسنخان قاجار و آزادخان افغان غلبه هاکنه و صفحات مرکزی و شومالی و غربی و جنوبی ایران ره شه اختیار بَیره. وه به انگلیسئون روی خِش نشون ندائه و همیشک گاته وشون خانّه ایران ره مثل هند هاکنن. ونه برار، صادقخان، هم موفق بیّه سال ۱۱۸۹ هجری قمری بصره ره از حکومت عوثمانی بَیره و به این ترتیب، نفوذ اوامر ایران ِدولت ره سراسر اروندرود و بحرین و جنوبی جزایر فارس دریامونا (=خلیج فارس) سر مسلم هاکنه.
منبع
[دچیین]- «سند ۴۹۸ - فرمان کریم خان زند». هارشییه بیی ۲۰۲۳-۰۹-۱۱ گادِر.
- ↑ (Khorasani ۲۰۰۶، صص. ۳۲۶)
- ↑ «سند ۴۹۸ - فرمان کریم خان زند». هارشییه بیی ۲۰۲۳-۰۹-۱۱ گادِر.
- ↑ https://archive.org/details/1350_20200920/page/n61/mode/2up
- ↑ «ترویج شعائر شیعی بر روی سکههای دوره زندیه (PDF)». هارشییه بیی ۲۰۲۳-۰۹-۱۱ گادِر.
- ↑ Vladimir Minorsky, "The Guran" in Bulletin of School of Oriental and African Studies, 11, No. 1, (1943).
- ویکیپدیای کارزنون، «ایران»، فارسی ویکیپدیا، آزاد دانشنومه، دله. (هارشییه بَیی ).
- ویکیپدیای کارزنون، «زندیه»، فارسی ویکیپدیا، آزاد دانشنومه، دله. (هارشییه بَیی ).
- ↑ طبق گفته دکتر کاوه فرخ http://iranpoliticsclub.net/photos/U19-Zand/index.htm
- ↑ از ۱۱۷۲ تا ۱۱۷۶ ه.ق تهران پایتخت کریمخان بود ولی سپس دوباره شیراز به پایتختی برگزیده شد. (لغتنامهٔ دهخدا، مدخل «طهران»)
- ↑ در زمان حکومت علیمراد خان زند
- ↑ در اواخر حکومت لطفعلی خان زند
- ↑ شعائر مذهبی روی سکههای زندیه از یک سو بیانگر تضاد آشکار سیاست مذهبی حاکمان زندی با تفکر مذهبی نادرشاه و از سوی دیگر تأیید این واقعیت است که سالها پس از سقوط دولت صفوی همچنان محبوبیت فزاینده آنها در جامعه ایرانی زندیه با نقر شعار شیعی ادامه داشت. درنتیجه، شعائر روی سکههای دوره زندیه در عین آنکه پیوندی شفاف با سنتهای شیعی صفوی در بازتاب و تداوم آن دارد، زبانی رسا برای معرفی گفتمان موعودگرایی و منجیگرایی دوره زندیه است که در قالب ترویجاندیشه شیعه برای برونرفت از دوره ناامنی و ستمورزی صورت میگرفت؛ وضعیتی که پس از سقوط صفویه تا استقرار کریمخان در جامعه ایران رخ داده بود.[۵]
<ref> برای گروهی به نام «lower-alpha» وجود دارد، اما برچسب متناظر با <references group="lower-alpha"/> یافت نشد.