مازرون اوستان

مازرون وسه اینجه اِننی. تاریخی و فرهنگی مازرون وسه، تَوِرستون ره هارشین.

مازرون

نوم

رسمی نوم	مازرون

اداری تقسیمات

کشور	ایران
جورته تقسیمات	ایران
نیشتگا	ساری
اداری تقسیمات	لیست… آمل شهرستان — بابل شهرستان — بهشهر شهرستان — تنکابن شهرستان — رامسر شهرستان — ساری شهرستان — سواد کوه — قائم شهر شهرستان — نور شهرستون — نوشهر شهرستان — بابلسر شهرستان — محمودآباد شهرستان — نکا شهرستان — چالوس شهرستان — جویبار شهرستان — گلوگاه شهرستان — فریدونکنار شهرستان — عباس‌آباد شهرستان — میاندورود — سیمرغ شهرستون — شهرستان سوادکوه شمالی — شهرستان کلاردشت

حکومت

شهردار/فرماندار	ربیع فلاح جلودار

جوغرافی ویژگیون

گتی	۲۳٬۸۴۲ ک‌م²

جمیعت

جمیعت	۳٬۲۸۳٬۵۸۲ (سرشماری) (۲۰۱۶) ۳٬۰۷۳٬۹۴۳ (سرشماری) (۲۰۱۱) ۲٬۹۲۲٬۴۳۲ (سرشماری) (۲۰۰۶)

دیگر معلومات

زمونی ناحیه	یوتی‌سی ۳:۳۰+
تابستونی ساعت	یوتی‌سی ۴:۳۰+
محلی زوون	مازرونی
جوغرافی کد	124544
ایزو 3166	IR-02 — IR-21
وبسایت	ostan-mz.ir

مازِرون اوستان، اتا اوستان ٚنوم هسته که ئیرون شمال دله دره و مازرون دریو جنوبی کنار هدار قرار بهیته. مازرون استان ِسامون گلستون، سمنون، تهرون، البرز، قزوین و گیلون جه محدود وانه. مازرون پرجمعیت‌ترین مناطق جمعیت انبسی لحاظ جه و غنی‌ترین ِ وشون طبیعی منابع لحاظ جه هسته. ونه چارتا گت شهرستون شرقی منطقه دله درنه و ساری، قائمشهر (شاهی)، بابل و آمل هستنه؛ ونه غرب ِوَر مهم‌ترین شهرون جه هم تنکابن (شهسوار) و چالوس و نوشهر و رامسر ره بتومبی نوم بیاریم.

مازرون شه خجیر طبیعت وسّه بشناسی هسته. مازرون دله همه تی منظره پـِدا وانه؛ دریویِ ٚ ساحل، جنگل و جلگه جه بَی تا ییلاقی مناطق و کوهستونی که دماوند کوه جه ختم وانه. مازرون ِاقتصاد هم ونه همین طبیعت ره وابسته‌ هسته. کِل و گالشی مازرون ٚاصلی مشاغل ره شکل هدائه و فی‌المثل ونه ماهی تیم جهانه دله واری دَنیه .ونه توریسم هم ۱۲ بِرج دله میلیون‌ها نفر ره شه وَری کَشِنه.

مازرون تاریخ

گت بنویشت ره بخوندین: مازرون تاریخ

تبرستون قاجارون دوره دله

مازرون نوم تبرستون نوم جاگزین بهیه که اون گِدِر قبل جه هم اته کم به کار شیه. ولی 7هـ.ق. قرن دله موغولئون حمله ی جا تبرستون نوم مازرون جا کلأ عوض بهیه. مازرون, نومِ ٚ سه معنیای خله زیادی حدس بزونه ولی اصلی‌ترین وشون بون ایندرائه که زرتشت دین دله دره وه نوم اتا پنجتا زرتشتیون گت خدائون جه بیه ئو ماز + ایندرا به مئنی ایندرائ ِ دِژ هسته ئو اونجه جا که ایندرا اتا جنگ و قدرت خدا بیه اینتا سامون ره پر رمز اسطورئون ئو راز دونسته ئو مردمون قدرت وه ره چون دیوون زور خیال کاردنه ئو اینتا فردوسی شائنومه دله مئلومه. همینتا موضوع سر ملک الشوعراء بهار بیت زیر ره بَته:

ای دیو سپید پای در بند

ای گنبد گیتی ای دماوند

مازندرون ره ِخَله وقت پیش تبرستون گاتِنه،تبر مازرونی زوون دله کوه معنی دِنه ئو تبرستون هِم کوهستون. آریاییون ورود قبل جه ایران دِله مردمونی این منطقه دله ساکن بینه که و ِشونه تاپور ئو و ِشونه سرزمین ره ِ تاپورستون گاتِنه که به مرور تبرستون بَهیه.

مازن، اوِستا دله، ناحیه‌ای رِ گانِنه که مازرون دریو کناره قرار داشته ئو بعدها به مازرون مشهور بَهیه .مازرونی که رامشگرِ مازرونی گِدِر بَر ِسی ئَن به نزد کاووس توصیف هاکارده، بگذشته از شاعرونه زیاده‌روی‌ئون جا، با طبیعت کنونی این سرزمین هم همونندی دارنه:

به بربط چوبايست بر ساخت رود		برآورد مازنــــدرانی ســـــرود
که مازنـــدران شــــاه را يـاد بـاد		هميشه بر بــومــش آباد باد
که در بوستانش هميشه گُل است		به کوه اندرون لاله و سنبل است
هوا خوش‌گوار و زميــــن پر نـــــــگار		نه گرم و نه ســرد و هميشه بهار

از این رو تومبی بَهوّریم که مازرون بخشی از ایران‌زمین بی یه که شِه سِه شاهی داشته.

ابن اسفندیار گاته که، مازرون در اصل موزندرون بی یه یعنی سرزمین یا ولایت کوهِ موز ِ دِله، موز هِم اَتِ کوهِ نوم هَسته که گیلان جا تا لار نواحی، قصران ئو جاجرم ایدامه پیدا کانده.

برخی نویسندگون ماز ره ِ به‌معنی دربندها ئو موستحکمی دژون دونّنه که به‌دستور ایسپهبدمازیار،قارنِ ریکا گذِرگائون دله ئو نوقاط سوق الجیشی کوهستون مازرون بِساتِنه ئو واژه‌ی مازرون ره ِ به‌معنی رشته‌ی مازون دِله دونه.

بعضی هِم گانه مازرون کلمه ره ِ مارد واژه جا که اَتّا از مئروف قبائل نوم هَسته که اونجه ساکن بی نه، بَهی تِنه.اتّی جور هِم، یعنی آمردون سرزمین ئو جایی که آمردون اون‌جه سکونت داشتنه.

به‌هر حال تبرستون تموم نواحی کوهستونی ئو ساحلی پست زمینون ره ِ باته وونه، ولی آمردون واژه پست ساحلی نواحی که دلتای سفیدرود جا تا مازرون جنوب شرقی دریو امتداد دارنه ره ِ گانه، تا اینکه به تموم نواحی کوهستونی ئو ساحلی مازرون باوِن.

کاتبون

مازرون الآنی تاریخ درازا دله ، وقایع شاهد ئو فراوون ایتیفاقات سیاسی، ایجتیمائی ئو فرنگی بیه. در اهمیت سرگوذشت وقایع تاریخی این اوستان، کافی هسته که بته بونه هیچ اتا مناطق ایران جا این خطّهاندازه، شاهد تاریخی رویدادون نینه.

به همین سبب هسته که ایرانی نویسندگون ئو مورخون ئو خارجی، فراز ئو نشیبون تاریخی این سرزمین ره کتابونی دله بنویشنه. روسی نویسندگون آثار جا مازرون، مازرون تاریخ ئو استرآباد تالیف رابینو ، ئو از آثار نویسندگون مازرونی ، تاریخ طبرستون ئو رویان ئو مازندران تالیف میر ظهیرالدین مرعشی ئو تاریخ تبرستون بنویشته ابن اسفندیار ، ئو از آثار نویسندگون ایرانی، تاریخ تبرستون به کوشش اردشیر برزگر (تورک اصل موقیم مازرون) ئو مازرون از قدیمل ایوم تا به امروز، نوشته دوکتور ممّد مشکور ره بتومبی اسم بَوِریم. اما این که اسم مازرون از چه زمونی در این خطّه گپ دله دکته سر ایختیلاف وجود دارنه. بعضی از مورخون موعتقدنه از زمون ابن اسفندیار ، بجای تبرستون کلمه مازرون بکار بورده بیه عده‌ای هم تاریخ استیعمال کلمه مازرون ره از قرن چاروم هجری قمری به بعد دونه.

تاریخی جائون

مازرون سلسله ئون زیاد ئو گت خادش وسـّه تا الآن خله دژ ئو کاخ داش بوئه ولی مازرون هوائ پِل (رطوبت) خاطر هسته که خله کم این یادگارون جه بموندسه که اونایی که اسا درنه هم ویشته البرز کوهون طرف درنه. بعضی از موهمون وشون ره پائین رج هاکاردمی تا شما بخوندین:

فرهنگ

زوون

این استان ِاصلی ماری زوون مازرونی زوون هسته ولی ویشتر مردمون فارسی جا هم آشنایی دارنه. مازرونی زوون پارتی زوون ِبجابموندست هسته که ایران قدیمی زوون هَسته و نو فارسی زوون جا دِرتر و خَله کمتر بیگانه زوونون ِ تحت تاثیر، یعنی عرِبون، موغولون و تاتار واری، قرار بَهیتِه.

تا قرن پنجم ه.ق تبرستون ِاسپهبدون شه زوون ره پهلوی خط جا بَنویشتِنه و سکه بَزونه. دِتا کتیبه که پهلوی جه رسکت ساری و لاجیم سوادکوه دله به‌دست بِمو ره بنشنه مثال بزوئن. مازرونی چالوس جا شروع وونه و تا گلستان استان دله ادامه دارنه و جِنوب جا هِم مهدی‌شهر (سنگسر) و شهمیرزاد و دامغون ِ شمال (کلاته و دیباج و …..) جه رسنه که سمنون استان دله درنه و دماوند ، فیروزکوه ، قصران و غیره که تهران استان شنه.

اینتا رهِ هم بَووِم که مازرونی زِوون گوناگون لَهجه جا رایج هَسته. مازرونی زِوون گویشون رامسری، تنکابنی، لنگایی، کلاردشتی، چالوسی، نوشهری، نوری، آملی، محمودآبادی، بابلی، بابلسری، سوادکوهی، قائمشهری، جویباری، ساروی، نکایی، بهشهری، گلوگاهی، بندرگزی، کردکوهی، گرگانی، کتولی، طالقانی، قصرانی، لواسانی، دماوندی، فیروزکوهی، الیکایی، شهمیرزادی، سنگسری، دیباجی و …. هستنه.

رسوم

مازندرونِ مردم، دلیر، جنگجو و هوشیار ِنه. این سامون مردِمون دیرباز جه، شناخت و آگاهی و دانش کسب دله کوشا بی نه. مازندرونیون دوستی دله ثابت‌قدم و گرفتاری‌ها مقابل سخت‌کوش و بی‌باک‌ِنه. قدیم تاسا زنان , مردون جا شی اداره زندگی سه کایر کاردِنه. مازندرون اهالی، روشِنایی و یا اِفتاب سو رِ سوگند یاد کانه و گانه که:«به این آفتاب خسته» و یا «اجاق گرم» و «این سوی سلیمان قسم.» از آداب کهن این سامون که هزاران سال هَسته که هَنده پابرجا هسته، نوروز و چارشَمبه سوری شو ‌تَش روشِن هاکاردن ، فِردینه ماه شوی ِ جشن، تیرماه سیزه شو، آبریزان، چله(یلدا) گرامی‌داشتن هَسته.

تقسیمات

مازرون استان ۲۳ تا شهرستون دارنه شامل آمِل ، بابِـل ، بابِلسر ، بهشهر (اشرف)، تنکابن (شهسوار)، رامسر، جویبار ، چالوس ، ساری(سارو) ، سوادکوه ، شمالی سوادکوه ، عباس آباد ، فریدونکنار (فری‌کنار)، قائمشهر (شاهی)، کلاردشت ، گلوگاه (گلیا)، محمودآباد ، میاندورود (کوهدشت)، نور ، نوشهر و نکا هسّه.

مازرون دریو

رامسر

تنکابن

چالوس

نوشهر

نور

محمودآباد

آمل

بابلسر

بابل

قائمشهر

جویبار

سوادکوه

ساری

نکا

بهشهر

سمنان

تهران

گیلان

گلستان

قزوین

نگارسره

• 
  مازرون ِهوا
• 
  نقشه‌یی تبرستون جه
• 
  مازرونی زوون ِحوزه

بن‌بنویشت

‎

ویشته بخوندین

• تبرستون
• ایران
• مازرونی زوون
• مازرونی فرنگ
• مازرون تاریخ
• مازرون دریا و مازرون ادبیات و مازرون تقویم
• یمن

بگردستن

• مازرونی فرهنگ لغت
• مازرون خَــوِر

پورتال: مازرون