پرش به محتوا

لیتوانی

مختصات: ۵۴°۴۱′ شمالی ۲۵°۱۹′ شرقی / ۵۴.۶۸۳°شمالی ۲۵.۳۱۷°شرقی
ویکی‌پدیا، آزادِ دانشنومه، جه
لیتوانی
Lietuvos Respublika  (لیتوانیایی) ونه پارامتر ره Wikidata دله دچی‌ین
پرچم
نشون
ملّی سرود:
Map
جوغرافی
بلند چکل
تپه آوکشتویاس [FA] ترجمه (۲۹۳٫۸۴ متر) ونه پارامتر ره Wikidata دله دچی‌ین
جول‌ترین نقطه
Nemunas Delta [EN] ترجمه (−۵ متر) ونه پارامتر ره Wikidata دله دچی‌ین
گتی
۶۵٬۲۰۰
ئو
۱٫۳۵
جمعیت
نیشتگا
رسمی زوون(ون)
جمعیت
۳٬۵۰۰٬۴۰۰
مرد
۱٬۳۰۶٬۱۹۹[۲] (۲۰۱۹) — ۱٬۳۰۹٬۳۰۸[۲] (۲۰۲۰) — ۱٬۳۱۴٬۳۹۵[۲] (۲۰۲۱) — ۱٬۳۲۹٬۹۷۸[۲] (۲۰۲۲) ونه پارامتر ره Wikidata دله دچی‌ین
زن
۱٬۴۸۷٬۹۳۸[۲] (۲۰۱۹) — ۱٬۴۸۵٬۵۷۷[۲] (۲۰۲۰) — ۱٬۴۸۶٬۴۴۳[۲] (۲۰۲۱) — ۱٬۵۰۱٬۶۶۱[۲] (۲۰۲۲) ونه پارامتر ره Wikidata دله دچی‌ین
شهری جمعیت
۱٬۸۹۵٬۹۶۲[۲] (۲۰۱۹) — ۱٬۹۰۱٬۸۰۷[۲] (۲۰۲۰) — ۱٬۹۱۱٬۵۴۵[۲] (۲۰۲۱) — ۱٬۹۳۸٬۶۸۲[۲] (۲۰۲۲) ونه پارامتر ره Wikidata دله دچی‌ین
روستایی جمعیت
۸۹۸٬۱۷۵[۲] (۲۰۱۹) — ۸۹۳٬۰۷۸[۲] (۲۰۲۰) — ۸۸۹٬۲۹۴[۲] (۲۰۲۱) — ۸۹۲٬۹۵۷[۲] (۲۰۲۲) ونه پارامتر ره Wikidata دله دچی‌ین
امید زندگی
۷۴٫۳۲۱۹۵[۳] (۲۰۱۵، ۲۰۱۶) ونه پارامتر ره Wikidata دله دچی‌ین
نٮظام
حکومت نوع
بالاترین مقوم
هیتاناس ناوسدا [FA] ترجمه (۲۰۱۹ – ) ونه پارامتر ره Wikidata دله دچی‌ین
حکومت رئیس
Mindaugas Sinkevičius [WD] ترجمه (۲۰۲۶ – ) ونه پارامتر ره Wikidata دله دچی‌ین
موقننه قووه
سیماس(مجلس قانونگذاری لیتوانی) [FA] ترجمه ونه پارامتر ره Wikidata دله دچی‌ین
قضائیه قووه
Constitutional Court of Lithuania [EN] ترجمه ونه پارامتر ره Wikidata دله دچی‌ین
موجریه قووه
Government of Lithuania [EN] ترجمه ونه پارامتر ره Wikidata دله دچی‌ین
دکته إتفاقون
بساتن
اعلان کشور همسود
لهستون-لیتوانی
روسیه-پروس ِاشغال
اعلان استقلال
شوروی
استقلال
جینی ضریب
عدد
۳۵٫۳[۴] (۲۰۱۹) ونه پارامتر ره Wikidata دله دچی‌ین
إنسانی توسعه شاخص
شاخص
۰٫۸۷۵[۵] (۲۰۲۱) ونه پارامتر ره Wikidata دله دچی‌ین
بیکاری نرخ
۱۱[۶] (۲۰۱۴) ونه پارامتر ره Wikidata دله دچی‌ین
إقتٮصاد
پول واحد
یورو (€)
مرکزی بانک
بانک لیتوانی [FA] ترجمه ونه پارامتر ره Wikidata دله دچی‌ین
أفزوده أرزش مالیات نرخ
۲۱ ونه پارامتر ره Wikidata دله دچی‌ین
قانونی سند
۱۸ ونه پارامتر ره Wikidata دله دچی‌ین
نمادون
اینترنت کد
دریایی شىناسایی إشماره
277 ونه پارامتر ره Wikidata دله دچی‌ین
ایزو ۳۱۶۶–۱ آلفا-۲
LT ونه پارامتر ره Wikidata دله دچی‌ین
تٮلفون کُد
+370 ونه پارامتر ره Wikidata دله دچی‌ین
دیگه چیون
رانندگی جهت
راست [FA] ترجمه[۷] ونه پارامتر ره Wikidata دله دچی‌ین
قطار حرکت جهت
راست [FA] ترجمه[۸] ونه پارامتر ره Wikidata دله دچی‌ین
وبسایت
lietuva.lt (چندزبانه (fa) ترجمه) ونه پارامتر ره Wikidata دله دچی‌ین

لیتوانی (لیتوانیایی جه: Lietuvos Respublika) اتا کشور هسته که اروپای ِشمال‌شرقی و بالتیک ِمنطقه دله دَره که وه شمال جه لتویا ره، مشرق و جنوب شرقی جه بلاروس ره، جنوب جه لهستون ره، جنوب‎غربی جه روسیه‌ی ِکالینینگراد ره و غرب جه بالتیک دریا ره وَر خانّه. لیتوانی ِجمهوری سه‌تا کشوری که بالتیک ِحوزه ره سازنّه دله همه جه گت‌ته هسته و جنوبی‌ترین کشور محسوب وانه.

لیتوانی ِجمعیت ۳٫۲ میلیون نفر و ونه گتترین شهر و نیشتنگا ویلنیوس هسته. وشون پول ِیکا لیتاس نوم داشته که سال ۲۰۱۵ میلادی جه یورو ونه جا ره بَییته. این کشور ِرسمی زوون لیتوانیایی هسته. این زوون هندواروپایی زوونون جه هسته و بالتیک ِچلّه دله دَره. لیتوانی ِمردم ویشته مسیحیت په‌روو هستنه و ۷۹ درصد رومی کاتولیک هستنه.

روز ۱۱ مارس ۱۹۹۰، قبل این‌که شوروی رِقِد بوره، لیتوانی شوروی ِاولین جمهوری بی‌یه که اعلان استقلال هاکرده. اسا لیتوانی ناتو، اروپای شورا و اروپای اتحادیه دله عضو هسته و ۲۱ دسامبر ۲۰۰۷ جه شنگن پیمون دله هم دَره.

تاریخ

[دچی‌ین]

هزاره دهم پیش از میلاد که تازه یخون ئو بَی‌بینه، اولین مردمون لیتوانی دله هِنیشتنه. هندواروپاییون که اسا اینجه دَرنه هزاره‌ئون سوم و دوم پیش از میلاد لیتوانی جه بَرسینه و اونجه‌ی ِقبلی مردمون جه قاطی بَینه تا بالتیکی نژادون ره بساتنه.

لیتوانی نوم اولین بار سال ۱۰۰۹ میلادی اتا آلمانی سنِد دله بنویشته بیّه.[۹] لیتوانی ِدوک‌هنیش سده سیزّهم بساته بیّه و میندوگاس ِدوک‌هِنیش بتونِسته تموم ِمناطق ره این گادِر متحد و اتی هاکِنه. وه سال ۱۲۵۳ پاپ ِنماینده پَلی تاجگذاری هاکِرده. ویلنیوس ِشهر (لیتوانی ِنیشتنگا) ره سال ۱۳۲۳ گدیمیناس (اتا گَت ِدوک) بساته.

لیتوانی و لهستون سال ۱۳۸۵ میلادی کرووس پیمون ره بنویشتنه که این پیمون ِپـِشتی یوگایلا که لیتوانی ِدوک بی‌یه، اتا لهستونی شازده جه ازدواج هاکرده و لهستون ِشاه بیّه. وه متعهد بیّه که لیتوانی ِمردمون ره مسیحی هاکِنه.

سده ۱۴ میلادی لیتوانی گت دوک‌هنیش اِسای ِبلاروس، اوکراین و بعضی جائون از لهستون و روسیه ره شامل بی‌یه و شه دوره‌ی ِگتترین کشور اروپا دله بی‌یه. این دوک‌هنیش بعداً تیکه‌تیکه بیّه و ونه سامون ره ویشته روسیه امپراتوری بَییته. سال ۱۵۶۹ لیتوانی و لهستون لوبلین فدراسیون ره بساتنه و چندین سال متحد بینه.

جهونی جنگ اول که تموم بیّه، روز ۱۶ فوریه ۱۹۱۸ لیتوانی ِاستقلال اجماع بَرِسی‌یه. سال ۱۹۴۰ لیتوانی اول شوروی و بعد نازی آلمان این منطقه ره بَییتنه. جهونی جنگ دوم ِاواخر بی‌یه که سال ۱۹۴۴ شوروی دِباره لیتوانی ره بَییته. این گادِر لیتوانی ِنوم ره «شوروی ِلیتوانی ِسوسیالیستی جمهوری» گاتِنه. ۱۱ مارس ۱۹۹۰، لیتوانی اولین جمهوری بی‌یه که شوروی جه سِوا بیّه.

ویلنیوس ِنـِما.

لیتوانی سال ۱۹۹۴ اروپای اتحادیه دله و سال ۲۰۰۴ ناتو دله عضو بیّه و سال ۲۰۰۷ شنگن پیمون دله بورده. اسا این کشور دله یورو پول ِیکا هسته. لیتوانی سال ۲۰۰۹ اروپای ِفرهنگی نیشتنگا بیّه و نیمه دوم سال ۲۰۱۳ اروپای ِاتحادیه‌ی ِدوره‌ای ریاست ره داشته. اروپای جوغرافی مرکز ویلنیوس ِنزدیکی قِرار گـَنّه.[۱۰]


جوغرافی

[دچی‌ین]

لیتوانی اروپای ِشمال‌شرقی و بالتیک ِمنطقه دله دَره که شمال جه لتویا ره، مشرق و جنوب شرقی جه بلاروس ره، جنوب جه لهستون ره، جنوب‎غربی جه روسیه‌ی ِکالینینگراد ره و غرب جه بالتیک دریا ره وَر خانّه.

لیتوانی ِسرزمین اصلاً جول نی‌یه و جلگه‌ای هسته و اتخله دریامونا (=دریاچه) دانّه. ونه مهمترین دریامونا نوم ویشتیتیس هسته. ونه مهم روخنه‌ئون نمانوس و ویلنیا هستنه، و بلندترین نقطه لیتوانی دله آوکشتویاس هسته که ونه ارتفاع ۲۹۴ متره. نزدیک ۳۳ درصد این کشور ره جنگلی و نیمه‌جنگلی مناطق پوشش دِنّه.

تقسیمات

[دچی‌ین]

لیتوانی دَه‌تا استان جه تقسیم وانه هر استان شه شصت‌تا شهرستون دانّه. هر استان ِنوم ونه مرکزی ِشهر ِنوم جه اِتـّائه. گتترین و پرجمعیت‌ترین استان هم ویلنیوس هسته که لیتوانی ِنیشتنگائه.

منابع

[دچی‌ین]
  1. ونه نوم اینجه بمو: قانون اساسی لیتوانی. مدخل: 14.
  2. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 ناشر: World Bank Open Data. هارشی‌ین تاریخ: ۷ اکتبر ۲۰۲۴.
  3. "یونسکو. موسسه آماری".
  4. مرجع لینک: https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI.
  5. "Human Development Report". برنامه عمران ملل متحد. 2022. {{cite web}}: تاریخ وارد شده در |date= را بررسی کنید (کمک)
  6. مرجع لینک: http://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.TOTL.ZS.
  7. مرجع لینک: http://chartsbin.com/view/edr.
  8. مرجع لینک: https://www.forschungsinformationssystem.de/servlet/is/325069/. هارشی‌ین تاریخ: ۲۲ نوامبر ۲۰۱۸.
  9. aranauskas, Tomas (Fall 2009). "On the Origin of the Name of Lithuania". Lithuanian Quarterly Journal of Arts and Sciences 55 (3). ISSN 0024-5089
  10. Informacija. «Kelionės» (lt). ۲۰۱۲-۰۱-۱۹.
  • Wikipedia contributors, «Lithuania,» Wikipedia, The Free Encyclopedia, (accessed August 16, 2011).

بریم بَگردِستن

[دچی‌ین]