اکراین

ویکی‌پدیا، آزادِ دانشنومه، جه
پرش به ناوبری پرش به جستجو
اکراین
Україна  (error: {{Native name}}: unrecognized language code: uk)
سرود ملیДержавний Гімн України
[Derzhavnyi Himn Ukrainy] error: {{transl}}: unrecognized language / script code: uk (help)
«سرود ملی اوکراین»شابلون:Paragraph break

پایتختکی‌یف
Largest city نیشتنگا
زبان(ها)رسمی اکراین
زبان‌های منطقه‌ای شناخته‌شده
اقلیتها;(۲۰۰۱)
  • ۷۷٫۸٪ اکراینی
  • ۱۷٫۳٪ روس
  • 4.9% بقیه
نام اهلیت اکراینی
دولت حکومت متمرکز نظام نیمه‌ریاستی جمهوری
 -  رئیس‌جمهور ولودیمیر زلنسکی
 -  نخست‌وزیر دنیز شمیهال
 -  Chairman of the
Verkhovna Rada
روسلان استفانچوک
قوه مقننه Verkhovna Rada
تاسیس
 -  استقلال ۲۴ اوت ۱۹۹۱ 
 -  رفراندوم ۱ دسامبر ۱۹۹۱ 
 -  اکراین انقلاب[۳] ۱۸–۲۳ فوریه ۲۰۱۴ 
مساحت
 -  مجموع ۶۰۳٬۶۲۸ کیلومترمربع (45th)
or ۲۳۳,۰۱۳/ ۲۲۳,۰۱۳ مایل‌مربع 
 -  درصد آب‌ها ۷
جمعیت
 -  ژانویه ۲۰۲۲ تخمین شابلون:کاهش 41,167,336[۴]
(شامل کریمه و سواستوپول) (36th)
 -  سرشماری  ۲۰۰۱ 48,457,102[۵] 
 -  تراکم ۷۳٫۸/کیلومترمربع (115th)
۱۹۱/مایل‌مربع
تولید ناخالص داخلی (PPP) ۲۰۲۲ تخمین
 -  مجموع شابلون:افزایش $622 billion[۶] (48th)
 -  به ازای هر نفر شابلون:افزایش $15,124[۶] (108th)
GDP (nominal) ۲۰۲۲ تخمین
 -  مجموع شابلون:افزایش $204 billion[۶] (56th)
 -  به ازای هر نفر شابلون:افزایش $4,958[۶] (119th)
Gini (۲۰۱۹) ۲۶٫۶ 
شاخص توسعه انسانی (۲۰۱۹) ۰٫۷۷۹ (74th)
واحد پول گریونا (₴) (UAH)
منطقه زمانی (ساعت جهانی+2[۷])
 -  تابستان (دی‌اس‌تی)  (ساعت جهانی+۳)
جهت رانندگی right
دامنه اینترنت
پیش‌شماره تلفن +380

اکراین یا اوکراین (شه نویسنّه: Україна) اتا شرقی اوروپا قارهیِ کشورون جا هسته. اکراین انده گتِ سامون دارنه که اروپا دله، روسیه په، دومین گتی ره دارنه. این کشور همساینون بلاروس، لهستون، اسلواکی، مجارستون، رومانی، مولداوی و روسیه هستنه و جنوب وری جا آزوف و سیو دریا ره هم ور-خانّه. ونه گتی ۶۰۳۶۲۸ کیلومترمربع[persian-alpha ۱] و ونه جمیعت ۴۳٫۶ میلیون نفر هسته.[persian-alpha ۲] اکراین اروپایِ هشتمین جمیعت ره دارنه. وشونِ گتترین شهر و نیشتنگا نوم کییف هسته.

اینجه که اسا اکراین سامون قرار بیته، ۳۰هزار سال پیش‌از میلاد جه آدم دیینه. زمونی که ووسطا قورون بی‌یه، شرقی اسلاو ِمردم اینجه هنیشنه و روس‌ها جه پشو-پشو بخاردنه و اتی نژاد ره بساتنه که وشون ره «کی‌یفی روس» گاتنه؛ اینان پئی‌ته اکراینی مردم ره تبدیل بینه. قرن سیزهم موغول‌ها تا اکراین ره لشکر بکشینه و همه جا ره رقد بدانه و غارت هاکردنه. اکراینِ اتحاد این گدر از بین بورده و این کشور دکته لهستون-لیتوانی مشترک‌المنافع، اتریش-مجارستون، عثمانی و روسیه تزاری دست. این دوره دله اتا قوم که وشون ره «کازاک» گاتنه سر دربیاردنه و لهستون-لیتوانی و روسیه امپراتوری وسط تنک-تِرو بینه. زمونی که روسیه انقلاب شروع بیّه، این کازاک‌ها خله مهم بَینه و اتی شوروی ِبساتن سر نقش داشتنه. اینتی بیّه که اکراینِ مردمی جمهوری رسماً ۲۳ ژوئن ۱۹۱۷ شه ره اعلان هاکرده و بعدته، سال ۱۹۲۲ شورویِ جماهیر درون عضو بیّه. وشون زمونی که شوروی رقد بورده، سال ۱۹۹۱ دله، مستقل بَینه و اتا جمهوری بساتنه.

اکراینِ جدیدِ کشور شه ره بی‌طرف خوندسته.[۸] وشونان مستقل مشترک‌المنافع کشورون دله عضو بینه و سال ۱۹۹۴ باتنه که ناتو جه کایری کانّه. سال ۲۰۱۳, اتا مردی ویکتور یانوکویچ نوم، رئیس‌جمهور بیّه که بائوته خانه کشورِ خارجی امور دله، روسیه جا نزدیک‌ته بوو و روسی‌شون جه تجاری و اقتصادی رابطه داره و همینسه اروپای اتحادیه جه فاصله گیرنه. مردم این تصمیم ره واکنش سِراق هدانه و شهرِ اصلی میدون دله گرد بینه و انده شه حرف سر هرستانه تا اکراین انقلاب سال ۲۰۱۴ موفق بیّه. روسی‌مردم که اکراین دله اقلیت هستنه، این اوضاع جه موافق نینه و همینسه وشونِ مناطق دله مخالفت شروع بیّه. مارس ۲۰۱۴ دله کریمه ِجزیره‌مونا شه ره سیوا هاکرده و اتا رفراندوم په، باته که روسیه سامون دله قرار گیرنه. تا سال ۲۰۲۲ اختلاف دمباله داشته و این گادِر روسیه لشکر بکشی‌یه و روسیه-اکراین جنگ ره شروع هاکرده.[۹]

جوغرافی[دچی‌ین]

این کشور شرق‌وَری جه روسیه جا؛ شومال‌وَری جه بلاروس جا؛ غرب جه لهستون، اسلواکی و مجارستون جا؛ جنوب‌شرقی سو جه رومانی و مولداوی جا هم‌سامون هسته و جنوب جه ونه سامون سیو دریا و آزوف دریا جه خانّه و ونه نیشتنگاء کی‌یف شهر و ونه رسمی زوون اکراینی هسته.

تقسیمات[دچی‌ین]

اکراین ِکشور ره ۲۴تا استان تشکیل هدانه که هرکامین ره «اوبلاست» گانّه. علاوه برین، اتا جزیره‌مونا هم دره که کریمه نوم دارنه و اکراین این منطقه ره شه سامون دونده ولی روسیه وه ره بیته و اداره کانده. کریمه پیش از این، شه اتا شه‌گردون دولت داشته که اکراین ِنظر په کار کارده و اسا روسیه پرچم بن دره.

استان گتی
(in km2)
جمیعت
(2010 آمار)
جمیعت
(2021 آمار)[۱۰]
جمیعت انبسی (2021) مرکز شهرستون‌ها
Flag of Cherkasy Oblast.png استان چرکاسی 20,891.0 1,291,135 1,178,266 56.40 چرکاسی 4
Flag of Chernihiv Oblast.png استان چرنیهیو 31,851.3 1,104,241 976,701 30.66 چرنیهیف 5
Flag of Chernivtsi Oblast.svg استان چرنیوتسی 8,093.6 903,782 896,566 110.77 چرنیوتسی 3
Flag of Dnipropetrovsk Oblast.png استان دنیپروپتروفسک 31,900.5 3,344,073 3,142,035 98.49 دنیپرو 7
Flag of Donetsk Oblast.svg استان دونتسک 26,505.7 4,448,031 4,100,280 154.69 دونتسک 8
Flag of Ivano-Frankivsk Oblast.svg استان ایوانو فرانکیسوک 13,894.0 1,380,770 1,361,109 97.96 ایوانو-فرانکیفسک 6
Flag Kh-region.png استان خارکف 31,401.6 2,755,177 2,633,834 83.88 خارکف 7
پرونده:Flag of Kherson Oblast.jpg استان خرسون 28,449.0 1,091,151 1,016,707 35.74 خرسون 5
Flag of Khmelnytskyi Oblast.svg استان خملنیتسکی 20,636.2 1,331,534 1,243,787 60.27 خملنیتسکیی، اوکراین 3
Flag of Kyiv Oblast.svg کی‌یف 28,118.9 1,719,602 1,788,530 63.61 کییف 7
Flag of Kirovohrad Oblast.svg استان کیرووهراد 24,577.5 1,014,809 920,128 37.44 کروپیونیسکی 4
Flag of Luhansk Oblast.png استان لوهانسک 26,672.5 2,300,412 2,121,322 79.53 لوهانسک 8
Flag of Lviv Oblast.svg استان لویو 21,823.7 2,545,634 2,497,750 114.45 لویو 7
Flag of Mykolaiv Oblast.svg استان میکولایف 24,587.4 1,186,452 1,108,394 45.08 میکولائیف 4
Flag of Odesa Oblast.svg استان اودسا 33,295.9 2,387,636 2,368,107 71.12 اودسا 7
Flag of Poltava Oblast.svg استان پولتاوا 28,735.8 1,493,668 1,371,529 47.73 پولتاوا 4
Flag of Rivne Oblast.png استان ریونه 20,038.5 1,152,576 1,148,456 57.31 ریونه 4
Flag of Sumy Oblast.png استان سومی 23,823.9 1,166,765 1,053,452 44.22 سومی 5
Flag of Ternopil Oblast.svg استان ترنوپیل 13,817.1 1,086,694 1,030,562 74.59 ترنوپیل 3
Flag of Vinnytsia Oblast.svg استان وینیتسیا 26,501.6 1,646,250 1,529,123 57.70 وینیتسا 6
Flag of Volyn Oblast.svg استان ولین 20,135.3 1,038,223 1,027,397 51.02 لوتسک 4
Flag of Transcarpathian Oblast.svg Zakarpattia Oblast 12,771.5 1,246,323 1,250,129 97.88 اوژهورود 6
Flag of Zaporizhia Oblast.svg زاپوریژیا 27,168.5 1,805,431 1,666,515 61.34 زاپروژیا 6
Flag of Zhytomyr Oblast.svg Zhytomyr Oblast 29,819.2 1,283,201 1,195,495 40.09 ژیتومیر 4

یادداشت[دچی‌ین]

  1. Including the disputed territory of Crimea (27,000 km2).
  2. Including the disputed territory of Crimea (2,416,856)

په‌نویس[دچی‌ین]

  1. Закон України, Про засади державної мовної політики (Відомості Верховної Ради (ВВР), 2013, № 23, ст.218). Verkhovna Rada of Ukraine (1 February 2014).
  2. List of declarations made with respect to treaty No. 148 (Status as of: 21/9/2011). اروپا شورا.
  3. Про Заяву Верховної Ради України у зв'язку з сьомою річницею початку Євромайдану та подій Революції Гідності.
  4. Population (by estimate) as of 1 January 2022..
  5. خطای منبع: برچسب <ref> نامعتبر؛ متنی برای ارجاع‌های با نام Ethnic composition of the population of Ukraine, 2001 Census وارد نشده‌است
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ ۶٫۲ ۶٫۳ WORLD ECONOMIC OUTLOOK (OCTOBER 2021). صندوق بین‌المللی پول.
  7. Error on call to Template:cite web: Parameters url and title must be specified. Please see Template talk:Cite web for instructions on how to use the template. (uk). korrespondent.net (18 October 2011).
  8. Declaration of State Sovereignty of Ukraine.
  9. خطای منبع: برچسب <ref> نامعتبر؛ متنی برای ارجاع‌های با نام European Commission Trade Ukraine وارد نشده‌است
  10. Populations as at 1 Jan 2021 as estimated by State Statistics Committee of Ukraine.