بلاروس
.svg)
| بلند چکل | |
|---|---|
| جولترین نقطه | |
| گتی |
207,600 |
| ئو |
۲٫۲۶[۱]  |
| نیشتگا | |
|---|---|
| رسمی زوون(ون) | |
| جمعیت |
۱۰۰۴۵۲۰۰ |
| مرد | |
| زن | |
| شهری جمعیت | |
| روستایی جمعیت | |
| امید زندگی |
| حکومت نوع |
جمهوری |
|---|---|
| بالاترین مقوم | |
| حکومت رئیس | |
| موقننه قووه | |
| قضائیه قووه | |
| موجریه قووه |
| بساتن |
استقلال |
|---|---|
| شوروی جه |
۲۷ ژوئیه ۱۹۹۰ |
| عدد |
|---|
| شاخص | |
|---|---|
| بیکاری نرخ |
| پول واحد | |
|---|---|
| مرکزی بانک | |
| أفزوده أرزش مالیات نرخ |
۲۰ |
| خارجی موستقیم سرمایه گوذاری خالص جریان | |
| خالص خارجی موستقیم سرمایه گوذاری | |
| قانونی سند |
| اینترنت کد |
.by |
|---|---|
| دریایی شىناسایی إشماره |
206 |
| ایزو ۳۱۶۶–۱ آلفا-۲ |
BY |
| تٮلفون کُد |
+۳۷۵ |
| رانندگی جهت | |
|---|---|
| قطار حرکت جهت | |
| وبسایت |
belarus.by (انگلیسی) |
بلاروس یا اِسپه روسیه (بلاروسی جه: Беларусь) اتا اروپایی کشور نوم هسته که خاشکی میون دَره و دریا جه راه نِدانّه. بلاروس روسیه، اوکراین، لهستون، لیتوانی، و لتونی جه همسامون هسته. ونه نیشتنگا (=پایتخت) نوم مینسک هسته و ونه مهم شهرون نوم برست، گرودنو، گومل، موگلیف و ویتبسک هستنه.
بلاروس اِسایی سامون تاریخ دله همیشه این و اون ِسامون دله دَیّه و هیچ گادِر وشون اتا مستقل کشور نِداشتنه. نهایتاً سال ۱۹۲۲ که شوروی ِپه بوردنه، وشون ره اتا جمهوری هاکِردنه که ونه نوم بلاروسیه SSR بییه. این جمهوری رسماً ۲۷ اوت ۱۹۹۰ شه حاکمیت ره اعلام هاکرده و اونگادر که شوروی ِاتحاد رِقِد بورده، ۲۵ اوت ۱۹۹۱ وشون شه ره اتا سِوا کشور هاکِردنه که ونه نوم «بلاروس جمهوری» هسته.
سال ۱۹۹۴ تاسا، الکساندر لوکاشنکو این کشور ِرئیسجمهور هسته. بلاروس همه جه ویشته روسیه ره وابسته هسته و وشون اتا تجاری اتحاد دارنه که ونه نوم ره اورسیا اتحادیه بییِشتنه.
تاریخ
[دچیین]بین قرون ۶ و ۸ میلادی، اونچی اسا بلاروس هسته ره اسلاوون بَییت بینه، هَنتا هم اسلاوی نژادون این کشور دله دَرنه. شرق ِقدیمی اسلاووون کمکم وارنگیان جه ارتباط پیدا هاکِردنه و اتا کشور بِساتنه که ونه نوم تاریخ دله کییفی روسیه هسته. قرن ۱۳ام، مغولون این کشور ره حمله هاکِردنه و آخرسری روسیهی ِدوکنشینها وه ره شه میون رَسِد (=تقسیم) هاکِردنه و ویشته لیتوانی ونه اِسایی سامون ره داشته. لیتوانی ِدوکنشین خله قوی ِسرزمین بییه و مغولون، ترکون و شه دیگه همسامونها ره شکست دائه. تا قرن ۱۵ام، لیتوانی ِدوکنشین بالتیک دریا تا سیو دریا ره بَییته.
روز ۲ فوریه ۱۳۸۶ میلادی، لیتوانی ِدوک، ولادسلاو دوم جوگایلا، بتونِسته لهستون ِحکومِت ره هم بیدعوا-مرافع بَییره و اتا اتحادیه که ونه نوم «لیتوانی-لهستون» بییه ره سال ۱۵۶۹ بسازه ولی تا سال ۱۷۹۵، این گت ِکشور تجزیه بَیییه و روسیه امپراتوری، پروسیا و اتریش ونه مناطق ره شه میون رَسِد هاکِردنه. بلاروس ِمناطق تا جهونی جنگ اول روسیه سامون دله دَیّه.
اولین بار که بلاروس مستقل بَیّه ۲۵ مارس ۱۹۱۸ بییه که بلاروس ِخلق ِجمهوری بِساته بَیّه. این جمهوری ِعُمر خله نَیّه و آلمانیها که کشور جه بریم بوردنه، این دولت رِقِد بورده. سال ۱۹۱۹، بلاروس ره شوروی اتا جمهوری هاکِرده و شه «جماهیر ِاتحاد» دله دَربیارده ولی بعد که لیتوانی ِشرقی شهرون ره روسیه بَییته، این دِتا منطقه ره اتا هاکِرده و ونه نوم ره «شوروی ِلیتوانی-بلاروسیهی ِسوسیالیست ِجمهوری» بییِشته. لهستون-شوروی جنگ ِپه، سال ۱۹۲۱، بلاروس ِسامون ره لهستون و «بلاروسیهی ِسوسیالیستی جمهوری» میون رَسِد هاکِردنه که سال ۱۹۲۲ تأسیس بَیبییه. اَی دِباره سپتامبر ۱۹۳۹، بلاروس ره لهستون اتا پیمون جه بَییته.
سال ۱۹۴۱، نازی آلمان بلاروس ره بَییته و تا ۱۹۴۴ وه ره داشته. بلاروس جهونی جنگ دوم دله خله خسارت بَدییه و ونه مردِمون ویشته بَمردنه. بلاروس ِیهودیون هم هولوکاست سَره قتلعام بَیینه. تا سال ۱۹۷۱ طول بَکشییه که بلاروس ِجمعیت هماِتَنده بَواشه که قبل ِجنگ بییه ولی یهودیون ِجمعیت دیگه زیاد نیّه.[۱۵]
بلاروسیه ۵۱ کشوری، که متحد ملل بنیاد ره سال ۱۹۴۵ بساتنه، دله دَیییه. بلاروسیهی ِبازساجی خله زود شروع بَیّه و وشون ِمملکت زود دِباره نوساجی بَیّه. این گادِر شوروی شه تازه کارخنهئون ره این منطقه ساته که باعث بییه اتخله مهاجر روسیه جه دَکلِن بلاروسیه دله.[۱۶]
ژوزف استالین شه حکومِت گادِر خاسته بلاروسیهی ِمردمون ِنژادی ساختار ره عَوِض هاکِنه و همینسه اتخله روسی مهاجر ره بَرِسِنییه اونجه. استالین که سال ۱۹۵۳ بمرده، ونه جانشین، نیکیتا خروشچف، این برنومه ره دمباله بَییته و مینسک ره بلاروس ِنیشتنگا هاکِرده. وه گاته هرچی روسی زوون گتته بائه هماَنده کمونیسم هم پیشی شونه.
سال ۱۹۸۶، چرنوبیل ِاتمی نیروگا که بلاروس دله دَیّه، اوکراین ِسامون پَلی منفجر بَیّه. میخائیل گورباچف (شوروی نخستوزیر) وقتی خاسته پرستوریکا ِبرنومه ره اجرا هاکِنه، بلاروس ِمردم اتا نومه ونه وسّه بنویشتنه (دسامبر۱۹۸۶) که ونه دله گاتِنه نخانّه وشون ِفرهنگ اینتی لطمه بَوینه. این اتفاق ره تاریخدونا «فرهنگی چرنوبیل ۱» نوم بییِشتنه.[۱۷]
ژوئن ۱۹۸۸، کوراپاتی ِشهر دله اتا جمعی قور (=گور جمعی) پیدا بَیّه که حدوداً ۲۵۰هزار نفر ونه دله چال بینه. وشون ره استالین بَکاشت بییه تا بلاروسی فرهنگ ره منقرض هاکِنه و ونه جا روسی فرهنگ ره منطقه دله قوی هاکِنه.[۱۸]
بلاروس روز ۲۷ ژوئیه ۱۹۹۰ شه موجودیت ره اعلام هاکِرده و روز ۲۵ آگوست ۱۹۹۱، شه استقلال ره بدست بیارده و رسماً شه نوم ره «بلاروس ِجمهوری» بییِشته. بلاروس ِرییسجمهور، الکساندر لوکاشنکو، سال ۲۰۰۵ تاسا دَر تِلاش کارده که روسیه جه اتا متحد بَوه و آخرسری وشون اوراسیا اتحادیه ره بِساتنه.[۱۹]
الکساندر لوکاشنکو خله این کشور دله مخالف هم دارنه و غرب-طرفدارون ونجه انتقاد کانّه که دیکتاتوری راه دمبدا و مردم ِدموکراسی ره سرکوب کانده. سال ۲۰۲۰ بلاروس دله اتخله اعتراضات بیّه که بوکاشنکو موفق بیّه روسیه کومِک جا، مردم ره بستا هاکنه.
مردِمون
[دچیین]
بلاروس ِاکثریت ره بومی ِبلاروسون تشکیل دِنّه که ٪۸۱/۲ ره ۱۰۲۹۳۰۱۱ نفر جه این کشور دله دارنه. روسها دومین گروه هستنه و ٪۱۱/۴ ره دارنه. این کشور دله لهستونی و اوکراینی هم خله دَرنه. بلاروس دله دِتا رسمی زوون دَره که اتا بلاروسی و اتا دیگه روسی هَسته.
وشون ِجمعیت ِانبسی (=تراکم) حدوداً ۵۰نفر هر کیلومتر مربع وسّه هسته و ٪۷۱/۷ شهرنشینهستنه. که این هفتاد درصد دله اَی ٪۲۴ فقط مینسک دله زندگی کانّه.[۲۰]
بلاروس ِگتترین شهرون (سال ۲۰۰۶):
تقسیمات
[دچیین]
بلاروس شیشتا ایالت دانّه که وشون ره رایون گانه. این ایالاتِ نوم وشونِ مرکزی شهر ِنوم جه بَییته بیّه. مینسک ِشهر هم شه سیوا اداره وانه و اتی ویژه ناحیه هسته.[۲۱]
منابع
[دچیین]- ↑ مرجع لینک: http://www.gki.gov.by/docs/gzk_2010.doc.
- ↑ ونه نوم اینجه بمو: قانون اساسی بلاروس. مدخل: 17.
- 1 2 ونه نوم اینجه بمو: برگهدان مستند نامها. جیاندی: 4079143-9. اثر یا نومِ زوون: آلمانی. هارشیین تاریخ: ۳۱ مه ۲۰۲۱. نویسنده: کتابخانه ملی آلمان.
- ↑ پایهٔ قانونی: قانون اساسی بلاروس. مدخل: 17.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 ناشر: World Bank Open Data. هارشیین تاریخ: ۷ اکتبر ۲۰۲۴.
- ↑ "یونسکو. موسسه آماری".
- ↑ پایهٔ قانونی: 2010 Belarusian presidential election.
- ↑ مرجع لینک: https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI.
- ↑ "Human Development Report". برنامه عمران ملل متحد. ۲۰۲۲.
{{cite web}}: Check date values in:|date=(help) - ↑ مرجع لینک: http://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.TOTL.ZS.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 مرجع لینک: http://www.nbrb.by/statistics/ForeignDirectInvestments/Abroad/coutries.xlsx. اثر یا نومِ زوون: روسی. هارشیین تاریخ: ۲۰ ژانویه ۲۰۱۹.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 مرجع لینک: http://www.nbrb.by/statistics/ForeignDirectInvestments/Domestic/coutries.xlsx. اثر یا نومِ زوون: روسی. هارشیین تاریخ: ۲۰ ژانویه ۲۰۱۹.
- ↑ مرجع لینک: http://chartsbin.com/view/edr.
- ↑ مرجع لینک: https://www.forschungsinformationssystem.de/servlet/is/325069/. هارشیین تاریخ: ۲۲ نوامبر ۲۰۱۸.
- ↑ Belarus - Stalin and Russification
- ↑
- ↑ Belarus - Perestroika
- ↑
- ↑ Belarus union moves forward - Washington Times
- ↑ World Factbook Redirect — Central Intelligence Agency
- ↑ "Section I: Principles of the Constitutional System". Constitution of Belarus. Press Service of the President of the Republic of Belarus. 2004. Archived from the original on 17 December 2007. Retrieved 22 December 2007.
بریم بگردستن
[دچیین] |
ویکی تلمبار دله بتونّی پروندهئونی که بلاروس خَوری دَره ره پیدا هاکنین. |
| مستقل ِکشورون | آذربایجون · آلبانی · آلمان · آندورا · اتریش · ارمنستون · ایسپانیا · استونی · اسلواکی · اسلوونی · اوکراین · ایتالیا · ایرلند · ایسلند · بریتانیا (انگلیس • شمالی ایرلند • اسکاتلند • ولز) · بلاروس · بلژیک · بلغارستون · بوسنی و هرزگووین · پرتغال · ترکیه · چک · دانمارک · روسیه · رومانی · سن مارینو · سوئد · سوییس · صربستون · فرانسه · فلاند · قبرس · قزاقستون · کرواسی · گرجستون · لتونی · لوکزامبورگ · لهستون · لیتوانی · لیختناشتاین · مالت · مجارستون · مقدونیه · مولداوی · موناکو · مونته نگرو · نروژ · واتیکان · هلند · یونان | .svg) |
|---|---|---|
| کمرسمیت کشورون | آبخاز · جنوبی اوستیا · ترانسنیستریا · شمالی قبرس · قرهباغ · کوزوو | |
| مستعمرات | ||
| دیگه کنفدراسیونها | ||
