کنیا
| بلند چکل | |
|---|---|
| جولترین نقطه |
هند اوقیانوس (۰ متر)  |
| گتی |
۵۸۰٬۳۶۷ |
| ئو |
۲٫۳ |
| نیشتگا | |
|---|---|
| رسمی زوون(ون) | |
| جمعیت |
۳۷٬۹۵۳٬۸۴۰ |
| مرد | |
| زن | |
| شهری جمعیت | |
| روستایی جمعیت | |
| امید زندگی |
| حکومت نوع | |
|---|---|
| بالاترین مقوم | |
| حکومت رئیس | |
| موقننه قووه | |
| موجریه قووه |
| بساتن |
استقلال بریتانیا جه |
|---|---|
| تاریخ اعلان جمهوری |
| عدد |
|---|
| شاخص | |
|---|---|
| بیکاری نرخ |
| پول واحد | |
|---|---|
| مرکزی بانک | |
| أفزوده أرزش مالیات نرخ |
۱۶ |
| قانونی سند |
۱۸ |
| اینترنت کد | |
|---|---|
| دریایی شىناسایی إشماره |
634 |
| ایزو ۳۱۶۶–۱ آلفا-۲ |
KE |
| تٮلفون کُد |
۲۵۴ |
| رانندگی جهت | |
|---|---|
| قطار حرکت جهت | |
| وبسایت |
کنیا اتا آفریقایی کشوری هسته که شه قارهیِ شرقی منطقه دَره. ونه نیشتگا نوم نایروبی هسته و مومباسا، کیسومو و ناکورو ونه مهمترین شهرون هستنه.
کنیا دله هشتتا استان دَرنه که هرکامین ره اتا استاندار اداره کانده. هر استان شه هفتاد و یک منطقه، هر منطقه ۲۶۲ بخش و هر بخش ۱۰۸۸ ناحیه جه تقسیم وانّه. دولت استانداریون سَر نظارت کانده.
این کشور جمعیت آخرین سرشماریون دله ۳۷٬۹۵۳٬۸۴۰ نفر بییه. هفتاد و سه درصد مسیحی، نوزّه درصد آنیمیست و شیش درصد مسلمون هستنه. وشون ِرسمی زوونون سواحلی و انگلیسی هسته.
تاریخ
[دچیین]ماقبل تاریخ
[دچیین]
فسیلهایی که پیدا بیینه گانّه که کالهدارون تا ۲۰ میلیون سال پیش کنیا دله دَیینه. بعضی فسیلها که تورکانا دریاچه پَلی دَیینه هم سِراق دانه که آدِممونائون (= انسانهای اولیه) ۵/۲ میلیون سال پیش اونجه زندگی کاردنه. سال ۱۹۸۴، ریچارد لیکی و کامویا کیمئو اتا ریکا وَچه اسکلت ره تورکانایِ دریاچه پَلی کشف هاکردنه که مربوط به ۶٫۱ میلیون سال پیش بییه. این کشور صدها فسیل دایناسورون جه پیدا بیّه که بعضیشون دویست میلیون سال پیش شِنه.
سواحلی شهرون ِاستعمار
[دچیین]ایرانیون و عربون قدیم جه کنیایِ سواحل دله دَیینه ولی پرتغالیون اولین استعمارکرونی بینه که کنیا ره علناً اشغال هاکردنه. وشون اوایل سواحل ره بَییتنه و اونجه دَیینه ولی رسماً سال ۱۵۰۵ میلادی جه پرتغال جنگونی ره شروع هاکرده تا آفریقایِ شرق ره کلاً شه وسِّه بَیره. وشون کاری هاکردنه که شرقی آفریقایِ حاکمون تموم وشون ره مالیات دانه و ضمناً اینتی تونِستنه هند اوقیانوس ره کنترل هاکنِن و اونجهیِ تجارت سَره موفقته بائِن.
بعد چندین سال پرتغالیون ِقدرت این منطقه دله کم بیّه و بریتانیاییون، آلمانیون و عمانی عربون قرن هیژدهم دله دَکلِستنه آفریقایِ شرقی سواحل دله. عمان ِعربون مستقیماً پرتغال جه درگیر بَیینه و وشون قلعهها ره محاصره هاکردنه و وشون ره حمله کاردنه و تا اینکه سال ۱۷۳۰ پرتغالیها ره کنیا و تانزانیایِ سواحل جه بریم هاکردنه.
عمان هم پرتغال ِواری فقط سواحل دله دَیّه و کنیایِ دلهیی قسمتون ره کار نِداشته. عمان بتونسته میخک و بردهیِ تجارت ره این منطقه دله شروع هاکنه و کلّی سود پیدا هاکرده. سال ۱۸۳۹ زنگبار دله شه وسّه دارالحکومة بساته و «سید سعید» ره اونجهیِ والی هاکرده.
بریتانیا چندین سال بعد تصمیم بَییته بردهداری ره هند اوقیانوس دله ممنوع هاکنه و همینسه عمان دیمبهدیم هِرستائه و عمانیون ره مجبور هاکرده که بردهداری ره لغو هاکِنن. با اینچنینی عمانیون تا ۱۹۶۴ که انقلاب بیییه، زنگبار و پمبا دله دَیینه. هَنتا هم عربون این مناطق دله خله پولدار و پرنفوذ هستنه.
دلهیی شهرون ِاستعمار
[دچیین]
آلمان سال ۱۸۸۵ کنیا دله وارد بیّه و ونه بعضی قسمتون ره بَییته. بریتانیا دله هم شرقی آفریقا وسّه اتا کمپانی بساتنه که سال ۱۸۸۸ شروع بکار هاکرده و میون سالهای ۱۸۹۵ تا ۱۹۰۵ اوگاندا-کنیا سَر ره راهآهن بساته.
جهونی جنگ اول دله آلمان و بریتانیا این منطقه دله کَل-کَل داشتنه و اوایل قرن بیستم، اروپایی کشاورزون و بریتانیاییون کنیایِ مرکزی مناطق دله ساکن بَیینه و قهوه و چایی دِکاشتِن جه پولدار بینه در حالیکه محلیون نتونِستنه شه وسّه زمین صاحاب بائِن.
اکتبر ۱۹۵۲ تا دسامبر ۱۹۵۹، کنیا دله مائومائویِ شورشون انجام بَیینه که بریتانیایی قوانین جه مخالفت کاردنه. ژانویه ۱۹۵۳این شورشها ره بریتانیا سرکوب هاکرده و این درگیریها دله حدود ٪۴۲ کل جمعیت بمردنه. روز ۲۱ اکتبر ۱۹۵۶ هم شورشیون ِرهبر دستگیر بیّه و مائومائویِ شورش شکست بخارده.
استعمارکَرون ِبریم بوردِن په
[دچیین]کنیا آفریقایی ملی اتحادیه (KANU)، که جومو کیانتا وه ره رهبری کارده، بتونسته استقلال ره ۱۲ دسامبر ۱۹۶۳ بدست بیاره و دولت تشکیل هاده. سال بعد کیانتا کنیایِ اولین رئیس جمهور بیّه. کیانتایِ بمردِن په، سال ۱۹۷۸، دانیل آراپ موی رئیس جمهور بیّه. ۱ اوت ۱۹۸۲ اتا کودتا انجام بیّه و همینسه سال ۱۹۸۳ انتخابات زودتر از موعد انجام بیّه.
سال ۱۹۸۸ قِرار بیّه جای اینکه ورق دله نومزهئون ِنوم ره بنویسِن، هرکی شه کاندیدِ پشت صف هِرِسته تا هر صفی بلندته بییه، اون نفر برنده اعلام بَواشه. این مسأله اوج دیکتاتوری بییه و باعث بیّه اصلاحات انجام بَواشِن. انتخابات ۱۹۹۲ و ۱۹۹۷ دله، دِباره دانیل آراپ موی پیروز بیّه. انتخابات ۲۰۰۲، موی موفق نیّه و موای کیباکی «ملی رنگینکمون ائتلاف» جه بعنوان رئیس جمهور انتخاب بیّه.
مردمون
[دچیین]
نژادون تنوع کنیا دله خله هسته که باعث وانه اختلافات و درگیریون زیادی این کشور دله وجود دارِن. نژادی گروهون این کشور دله اینان ره شامل وانّه: کیکویو ٪۲۲، لوهیا ٪۱۴، لو ٪۱۳، کالنجین ٪۱۲، کامبا ٪۱۱، کیسی ٪۶، آمرو ٪۶، سایر آفریقاییتبارون ٪۱۵، غیر آفریقاییون (آسیایی / دسی، اروپایی و عرب) ٪۱.
ونه مردم ویشتر مسیحی دین ره پهروو هسنه. پروتستان ٪۳۵، کنیاییکاتولیک ٪۳۳، اسلام ٪۱۸، روز هفتم ِکلیسا ٪۱۰، سنتی ادیان ٪۱۰ هستنه. هندوییسم و بهاییت ِاقلیتون هم کنیا دله درنه.
سیاست
[دچیین]اینتا کشور حکومت جمهوری هسه و اتی ریاستی سیستم دانّه که رییسجمهور ونه دله هم حکومت ِرییس و هم دولِتِ رییس هسته.
اقتصاد
[دچیین]اینتا کشور پیل یکا نوم شیلینگ هسه. این کشور دله توریسم خله درآمد دانّه.
جوغرافی
[دچیین]
اینتا کشور گتی۵۸۲۶۴۶ کیلومترمترموربع هسه و ونه نیشتگا نوم نایروبی هسه. اینتا کشور ره مائومائو کشور خرش دننه.
کنیا تانزانیا، اوگاندا، جنوبی سودان، اتیوپی و سومالی جه همسامون هسته و ونه شرقی ساحل هند اوقیانوس جه وَر خانّه.
ویکتوریا و رودلف دریاچهئون این کشور دله دَرنه.[۱۰]
تقسیمات
[دچیین]
کنیا دله هشتتا استان درنه که هرکامین ره اتا استاندار اداره کانده. استانها (میکوان) شه هفتاد و یک منطقه (ویلایات) جه تقسیم وانه که وشون هم شه ۲۶۲ بخش (تارافا) جه تقسیم وانه. بخشها تقریباً ۱۰۸۸ ناحیه (کاتا) جه تقسیم وانه. دولت استانداریون سر نظارت کانده. این استانها نوم اینتی هستنه:
۱ - مرکزی
۲ - ساحلی
۳ - شرقی
۴ - نایروبی
۵ - شمال شرقی
۶ - نیانزا
۷ - ریفت والی
۸ - غربی
وابسته جستارون
[دچیین] |
ویکی تلمبار دله بتونّی پروندهئونی که کنیا خَوری دَره ره پیدا هاکنین. |
منابع
[دچیین]- فارسی ویکیپدیا
- ↑ ونه نوم اینجه بمو: Constitution of Kenya. مدخل: 7.
- ↑ ونه نوم اینجه بمو: Constitution of Kenya. مدخل: 7.2.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 ناشر: World Bank Open Data. هارشیین تاریخ: ۱۰ اکتبر ۲۰۲۴.
- ↑ "یونسکو. موسسه آماری".
- ↑ مرجع لینک: https://www.bbc.com/news/world-africa-62886989. هارشیین تاریخ: ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۲.
- ↑ مرجع لینک: https://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI.
- ↑ "Human Development Report". برنامه عمران ملل متحد. ۲۰۲۲.
{{cite web}}: Check date values in:|date=(help) - ↑ مرجع لینک: http://data.worldbank.org/indicator/SL.UEM.TOTL.ZS.
- ↑ مرجع لینک: http://www.kra.go.ke/customs/faqcustoms2.html#Q1. نشانی بایگانی: https://web.archive.org/web/20181225111100/https://www.kra.go.ke/index.php#Q1. تاریخ بایگانی: ۲۵ دسامبر ۲۰۱۸.
- ↑ راهنمای اقتصادی وتجاری کنیا: دکتر داریوش مهاجر
آفریقای ِکشورون و متعلقات | ||
|---|---|---|
| مستقل کشورون | الجزایر · آنگولا · بنین · بوتسوانا · بورکینافاسو · بوروندی · کامرون · کیپ ورد · مرکزی آفریقا · چاد · کومور · کنگو برازاویل · کنگو کینشاسا · عاج ساحل · جیبوتی · مصر · اوستوایی گینه · اریتره · اتیوپی · فرانسه (مایوت · ریونیون) · گابون · گامبیا · غنا · گینه · بیسائو گینه · ایتالیا (پنتلریا) · کنیا · لسوتو · لیبریا · لیبی · ماداگاسکار · مالاوی · مالی · موریتانی · موریس · مراکش · موزامبیک · نامیبیا · نیجر · نیجریه · پرتغال (مادیرا) · رواندا · سائوتومه و پرنسیب · سنگال · سیشل · سیرالئون · سومالی · جنوبی آفریقا · اسپانیا (قناری جزایر · سبته · ملیله · پلاساس د سبرانیا) · سودان · جنوبی سودان · سوازیلند · توگو · تانزانیا · اوگاندا · یمن (سقطرا) · زامبیا · زیمبابوه | .svg) |
| کمرسمیت کشورون | ||
| متعلقات | ||
| بیحکومِت جائون | ||
آفریقا اتحادیهی ِاعضا | ||
|---|---|---|
آنگولا • اتیوپی • اریتره • الجزایر • اوستوایی گینه • اوگاندا • بوروندی • بنین • بوتسوانا • بورکینافاسو • بیسائو گینه • تانزانیا • توگو • تونس • جنوبی آفریقا • جنوبی سودان • جیبوتی • چاد • روآندا • زامبیا • زیمبابوه • سائوتومه و پرینسیب • سنگال • سودان • سومالی • سیشل • سیرالئون • سوازیلند • صحرا • عاج ساحل • غنا • کامرون • کنگو برازاویل • کنگو دموکراتیک جمهوری • کنیا • کومور • کیپ ورد • گابون • گامبیا • گینه • لسوتو • لیبریا • لیبی • ماداگاسکار • مالاوی • مالی • مراکش • مصر • موریتانی • موریس • موزامبیک • میونی آفریقا • نامیبیا • نیجر • نیجریه |  | |
| |||||||||||||||||||||||
| |||||||||||||||||||||||
 بریتانیا •  آنتیگوا و باربودا •  استرالیا •  باهاما •  بنگلادش •  باربادوس •  بلیز •  بوتسوانا •  برونئی •  کامرون •  کاندا •  قبرس •  دومینیکا •  فیجی •  غنا •  گرانادا •  گویان •  هند •  جامائیکا •  کنیا •  کیریباتی •  لسوتو •  مالاوی •  مالزی •  مالدیو •  مالت •  موریس •  موزامبیک •  نامیبیا •  نائورو •  نیوزلند •  نیجریه •  پاکستون •  پاپوآ نو گینه •  روآندا •  سنت کیتس و نویس •  سنت لوسیا •  سنت وینسنت و گرنادینها •  ساموآ •  سیشل •  سیرا لئون •  سنگاپور •  جزایر سلیمان •  جنوبی آفریقا •  سریلانکا •  سوازیلند •  تانزانیا •  تونگا •  ترینیداد و توباگو •  تووالو •  اوگاندا •  وانواتو • زامبیا |  | |
