پرش به محتوا

ویکی‌پدیا:هفتگی بنویشته

ویکی‌پدیا، آزادِ دانشنومه، جه
دله راه:
وپ:هب

این صفحه جه بنشنه اتا هفته وسّه، یَتّا بنویشته ره بی‌یشتن گت صفحه درون. هرچنتا بنویشته که شمه دِل ونه ره بتونّی کاندید هاکنین که هفته‌ئون مختلف دله، بوره گتِ صفحه دله.

  • اسا سالِ ۶اُمین هفته هسته و این صَوه هچکی جدیدِ مقاله کاندید نکارده و همینسه اتا قدیمی مقاله ره گت صفحه دله وینّی. تونّی اونچی اسا گت صفحه دله بدی‌وونه ره شابلون:هفتگی بنویشته دله هارشین. شما تونّی این لینک سر کلیک هاکنین و اتا جدید مقاله‌ی خلاصه ره ونه دله قرار هادین تا فوراً گت صفحه دله نمایش هدا بوو.

شرایط

[دچی‌ین]

مقاله‌ئونی که تونّه اینجه کاندید بوون که شرایط زیر ره دارن:

  • تا جایی که امکان دارنه، جدیدبسات بائن و جدید مقاله‌ئون لیست دله دوون. یا این که اگه قدیمی هستنه، جدیداً ونه متن ره گت‌ته هاکرد بائین.
  • وپ:مازرونی‌نویسی ره رعایت هاکرد بائن و املایی-انشایی اشکال ندارن.
  • خله پچیک و کِتا نوون و حداقل پنج-شیش جمله بوّن.
  • موضوع محدودیتی ندارنه ولی اگه کسی اتا هفته‌ی کاندید جه مخالفتی دارنه، تونده این صفحه گپ دله شه اعتراض ره اعلام هاکنه تا اون کاندید ره حذف هاکنیم.

بنویشته نومزه هاکردن ِمراحل

[دچی‌ین]

این مراحل ونه انجام بوو تا شمه مقاله‌ی خلاصه بوره گت صفحه درون:

  1. ونه اتا مقاله که تازه‌بسات بائه ره انتخاب هاکنین و ونجه اتا خلاصه‌بیی متن ره کپی هاکنین.
  2. اتا سِرخ لینک، که رجه درون دره، سَر کلیک هاکنین تا دچی‌ین ِصفحه دیار بوو و اونجه شه کپی‌هاکرد خلاصه ره پیست هاکنین.
  3. آخرین خط این شابلون ره قرار هادین: {{هب/تلمبار|}} و بعد | شه مقاله عنوان ره بنویسین. مثلاً {{هب/تلمبار|اسپهبد خورشید}}
  4. همه هفته‌ئون دِشنبه‌ها بنویشته‌ای که اون هفته وسّه کاندید هاکردنی، گتِ صفحه دله سِراق‌هِدا وانه و حداقل یک هفته اونجه دَره.

امسال ِکاندیدبَیی بنویشته‌ئون

[دچی‌ین]
هفتهخلاصه متن
۱
یارمسیِ ریشه
یارمسیِ ریشه

یار مستی اتا گیاه هسته که سمشکه (آفتابگردون) جه هم‌تبار هسته و ونه اصل شمالی امریکای قاره جه بمو. این گیاهِ بیخ (ریشه) بخردنی هسته و خله توم وه ره ترشی دریارنه و همین‌سه وه ره دنیایِ معتدل نواحی خار-خار عمل یارنه. بعضی کشورون دله یارمستی ره زراعت کنه ولی خله مناطق هم شه خِدرو درإنه. یارمستی تنک بیّن سریع هسته و ونه ریشه مقاومت باعث هسته که راحت تونده زمین ره بیره.

یار مستی اتا چن-ساله واش هسته که ۱.۵ تا ۳ متر بلند وونه. ونه ولگون اینتی درإنه که انباره‌یِ بِن، دیم-به-دیم بالا-طرفی رشد کنّه. ونه ولگ خشن هسته و پُرز دارنه. ونه بِن‌ته ولگ گت‌ته وونه و تا ۳۰ سانت گت وونه ولی هرچی بالاته إنه، ونه ولگ کچیک‌ته هسته. یار مستی گُل (گال) زرد-رنگ دارنه و سر-چله جمع وونّه و وشون قطر ۵ تا ۱۰ سانت جه رسنه. اتا انباره تن جه ۱۰–۲۰ تا و اتا گیاه جه تا ۶۰ تا گُل دریارنه. ونه گل، بو هم کنده و سَوِک بو دارنه و بصتینکلا وانیلی-شوکولاتی بو دِنه. ونه ریشه (بِخ) معمولاً ۷.۵ تا ۱۰ سانتی‌متر طول و ۳ تا ۵ سانتی‌متر کلفتی دارنه؛ غده-غده رُشد کنده بنسه ره موندنه. وه ره خام دست بزنی، راحت إشکنه و تُرد هسته. ونه رنگ هم کم‌رنگ قهوه‌ای تا اسپه، قرمز یا ونفش تونده تغییر هاکنه.

یارمسّی ره اول‌بار آمریکایِ سرخپوستون دِکاشتنه. ساموئل دو شامپلن (فرانسوی سیاح) اون‌گدر که بورد بی‌یه آمریکا، کشف هکرده که اونجه‌یِ بومی مردمون ماساچوست دله ریشه‌ای کشت کنّه که کنگل مزه ره دِنه. سال دیگه‌سه، شامپلن دگرسته همون شهر و بدی‌یه که ونه ترنه ریشه خله چغندر ِولگ مزه ره دارنه. شامپلن این یارمستی ریشه ره بیته-بَورده فرانسه. چن توم بگذشته په، پتروس هوندیوس (هلندی گیاه‌شناس) ونه اتا ریشه ره شه باغ دله، هلند دله، دکاشته و فکرش هم نکرده که ونه دست بَیره ولی یارمستی نوج بزو و گل هدا. کاشف بعمل بمو که یارمستی خله اروپایِ هوا جه سازگار هسته و ات‌دقستی تموم جا بیه یارمستی. تا دهه ۱۶۰۰ اواسط، یارمستی ره گردِ اروپا و آمریکایِ قاره دله إستٮفاده کردنه و وه ره خِراک بپتن دله تا مال و حیوونِ خِراک وسه کار زونه. فرانسوی‌ها همه‌تا جه ویشته یارمستی خِردنه و قرن نوزدهم اونجه یارمستی اتا دِلِوست غذا بی‌یه.
دمباله تلمبار هوجی‌بئی دچی‌ین

۴فاریا فرجی اته تپوری ایرونی-کاندایی آهنگساج، موزیسین، خونش‌کر و ویدئوساج هسّه که شه پِر دقیقِ تحقیق و تنظیم هاکردِ تاریخی موسیقی‌ئون وسّه کا موختلف فرهنگ‌‌ئون و تمان جه ساجنه، نومدار و شناسا هسته. ونه اثرئون دِ دسّه بونه اَتی دسّه ره وه فولک موسیقی و تاریخی کارئون جه الهام گیرنه و تِرنه موسیقی نویسنه و ساجنه و اته دیئر دسّه هسته که تاریخی موسیقی که وجود دارنه ره ایارنه و اَی شه خونِّش کنده.

فاریا فرجی مازرون اوستان جه و اته طبری موزیسین خونواده دله دنیا بموئه. ونه مار سنتور زنّه و سنتور بزوئن ره شه پر جا بمسنّی‌یه کا وه اته موسیقی ملِّم و آستروفیزیک‌دون هسّه. ونه دی‌ئر فامیلون جه، ونه عامی، سنتی ایرونی موسیقی دله آموجش بدی هسّه و سه‌تار و عود زَنده. فاریا شه چلیکی ره اته رسد، فرانسۀ جنوب وَر بگذرنی‌یه تا اون توم که ونه خونواده شه کوچ ره بیتنه و بوردنه کاندای کبِک دله. فاریا اونجه، مونترال کبک دونشگا بورده و فیلم تهیه‌کری رشته دریم، ۲۰۲۰ گدری شه لیسانس مدرک ره هائیته. فاریا اِسا لاوال شهر دله که مونترال پلی دره زندگی کنده.

ونه ماری زوون طبری هسّه. وه دیئر زوون جه هم گنش کنده و فرانسوی، اینگلیسی و پارسی جه گپ زنده. فاریا فرجی ات‌خله زوونون من جومله، لهستونی، تورکی، صربی، ولزی، عربی، پرتغالی، باستونی یونانی، ارمنی و لاتین جه خونِّش هاکرده.
دمباله تلمبار هوجی‌بئی دچی‌ین