تورکیه

تورکیه

ترکیه‌ی جوموری

ملّی شعار:

آشتی در میهن، آشتی در جهان

ملّی سرود:

مارش استقلال

جوغرافی

بلند چکل	آرارات (۵٬۱۳۷ متر)
جول‌ترین نقطه	سیو دریا (۰ متر)
گتی	۷۸۳٬۵۶۲
ئو	۱، ۳

جمعیت

نیشتگا	آنکارا
رسمی زوون(ون)	اىستامبولی تؤرکی
جمعیت	۷۵٬۶۲۷٬۳۸۴
مرد	۴۱٬۴۱۴٬۴۶۵ (۲۰۱۹) — ۴۱٬۸۰۶٬۵۷۱ (۲۰۲۰) — ۴۲٬۱۷۵٬۰۲۹ (۲۰۲۱) — ۴۲٬۵۸۱٬۳۷۶ (۲۰۲۲)
زن	۴۱٬۱۶۴٬۹۷۵ (۲۰۱۹) — ۴۱٬۵۷۸٬۱۰۸ (۲۰۲۰) — ۴۱٬۹۷۲٬۲۸۸ (۲۰۲۱) — ۴۲٬۳۹۸٬۵۳۷ (۲۰۲۲)
خانوار تعداد	۲۶٬۰۷۵٬۳۶۵ (۲۰۲۲) — ۲۶٬۵۹۹٬۲۶۱ (۲۰۲۴)
شهری جمعیت	۶۲٬۴۵۴٬۸۳۰ (۲۰۱۹) — ۶۳٬۴۵۹٬۹۱۱ (۲۰۲۰) — ۶۴٬۴۳۰٬۷۶۰ (۲۰۲۱) — ۶۵٬۴۵۳٬۲۲۹ (۲۰۲۲)
روستایی جمعیت	۲۰٬۱۲۴٬۶۱۰ (۲۰۱۹) — ۱۹٬۹۲۴٬۷۶۹ (۲۰۲۰) — ۱۹٬۷۱۶٬۵۵۸ (۲۰۲۱) — ۱۹٬۵۲۶٬۶۸۴ (۲۰۲۲)
امید زندگی	۷۸ (۲۰۲۲)

نٮظام

حکومت نوع	جمهوری با پارلمان واحد
بالاترین مقوم	رجب طیب اردوغان (۲۰۱۴ – )
حکومت رئیس	رجب طیب اردوغان (۲۰۱۸ – )
موقننه قووه	ترکیه پارلمون
موجریه قووه	دولت ترکیه

دکته إتفاقون

بساتن	ترکیه‌یِ جمهوری بَیّن
عثمانی جه	۲۹ اکتبر ۱۹۲۳

جینی ضریب

عدد	۴۱٫۹ (۲۰۱۹)

إنسانی توسعه شاخص

شاخص	۰٫۸۳۸ (۲۰۲۱، ۲۰۱۸، ۲۰۲۰)
بیکاری نرخ	۹ (۲۰۱۴)

إقتٮصاد

پول واحد	لیره
مرکزی بانک	بانک مرکزی جمهوری ترکیه
أفزوده أرزش مالیات نرخ	۲۰ (۲۰۲۳ – ) — ۱۸ ( – ۲۰۲۳)
قانونی سند	۱۸ (۱۹۹۵ – ) — ۳۰ (۱۸۷۶ – ۱۹۲۱) — ۲۱ (۱۹۲۱ – ۱۹۹۵)
بازنشسته بوستن سند	۶۰ — ۵۸

نمادون

اینترنت کد	.tr
دریایی شىناسایی إشماره	271
ایزو ۳۱۶۶–۱ آلفا-۲	TR
تٮلفون کُد	۹۰

دیگه چیون

رانندگی جهت	راست
قطار حرکت جهت	راست
وبسایت	turkiye.gov.tr (اىستامبولی تؤرکی)

تورکیه (ترکی جه: Türkiye) اتا کشور هسه که هم آسیا هم اروپا دله دره. این کشور آذربایجون، ئیرون، گورجسّون، ارمنسّون، عیراق، سوریه، بولغارسّون و یونان جه سامون دانّه.

جغرافیا

تورکیه گتی ۷۷۹۰۰۰ کیلومتر مربع هسّه. اینتا کشور ۵۱ میلیون نفر جمعیت دانّه و ونه نیشتنگا نوم آنکارا هسّه. تورکیه دِتا قاره‌ی آسیا و اروپا دله دَره و همینتی هسته که خانه اروپای اتحادیه دله عضو بَواشه که هنتا این اجازه ره نَییته. ترکیه‌ی ِآسیایی بخش اتا جزیره‌مونا (=شبهه جزیره) دله دره که وه ره آناتولی گانّه. ترکیه‌ی دِتا معروف روخنه دجله و فرات هسّنه.

فرهنگ

تورکیهِ مردم ویشته ترکی زوون جه گپ زنّه. ولی وشون میون اتی کوردی و ارمنی هم درنه. ترکیه‌ی اساسی قانون ناسیونالیسم سَر بنویشته بیّه و همینسه این اقلیتون ره ونه «ترک» نوم هِدائِن؛ یعنی وشون ِقانون گانه هرکی ترکیه دله زندگی کانده و این کشور ِآدِم هسته، ونه نوم وانه «ترک»؛ نا «ترکیه‌یی». اقلیتون این کشور دله نتونّه شه ماری زوون ره مدرسه دله یاد بَییرن و ماری زوون جه گپ بزوئن عمومی اماکن دله ممنوعه. ترکیه‌ی ِگت‌ترین اقلیت کوردها هستنه که این مسائل وسّه، دولت جه درگیرنه. کوردها دله پ‌ک‌ک بقیه جه ویشته معروف هسته که شه چندین چلّه (=شاخه) دانّه. ونه اتا چلّه صلح و دموکراسی حزب هسته که ترکیه ِپارلمون دله هم دَره.

ترکیه مردِم ویشته مسلمون هسنه ولی وشون دله ارمنیون و مسیحیتِ دین ِپه‌رو هم درنه. مسلمون‌‎ها هم ویشته تسنن په‌روو هستنه ولی علویون ِپه‌روو هم خله این کشور دله دَکلِستونه.

ایقتصاد

ترکیه‌ی ِپیل ِیکا نوم لیره هسه. اینتا کشور توریست جا خله درآمد دَریانّه. ونه ایقتصادی نیشتنگا نوم استامبول هسه. ونه توریستی‌ترین جائون جه آنتالیا هسته که اتا ساحلی شهره و غربی مناطق دله دره.

تاریخ و سیاست

ترکیه قدیم یونان ِاتا بخشون جا بی‌یه ولی بعد اونکه ترکون بمونه ایران دله وشون بتونسنه که یونانیون ره اِسایی ترکیه دله جا دَربکانن و شه اونجه عثمانی ِامپراطوری ره بساتنه. آتاتورک جهونی جنگ اول په اینتا کشور دله جمهوری ایعلام هکرده و سکولاریسم ره رسمی بنومسته.

نگارخنه

• 
  افسوس تاریخی شهر
• 
  بغازیچی دانشگا
• 
  استامبول دانشگاِ لوش
• 
  کیزکوله سی، استامبول
• 
  سیو دریا
• 
  آرارات (آغری)، ترکیه ِگتِ کوه
• 
  پولونزکوی، لهستونی‌ون ِقصبه، استامبول ِپَلی
• 
  سلطون احمد مسجد، استامبول دله
• 
  ازمیر
• 
  سلطون سلیم مسجد، ادیرنه
• 
  سماع
• 
  آلانیا
• 
  پاموک کاله

دپت چرخه‌توئون

• شمالی کوردستون
• لیدی